وقتى خواستند شروع كنند ، بين آنها اختلافى به وجود آمد . بعضى مىگويند : اينها ملك ارباب است ؛ بعضى مىگويند : ملك دولت است ؛ بعضى مىگويند : ملك كسانى است كه روى زمين كشاورزى كردهاند ؛ بعضى مىگويند : مشترك است ؛ زيرا به كمك ارباب كه آب را داده و كشاورزان احيا شده است ؛ بعضى مىگويند : چون هشت سال قبل بوده ، پس بالعرض موات شده است . با نصيحت يكى از طلّاب كه در آنجا بود ، مردم راضى شدند بين 640 نفر كه احتياج به زمين داشتند به طور مساوى قسمت شود ، و رضايت ارباب را جلب نمايند . ارباب راضى شد كه كشاورزان مشغول چاه زدن و كشاورزى بشوند و يك قراردادى با ارباب ببندند كه مقدارى ارش بابت زمين به او بدهند ؛ تا بعداً هر طورى دولت دستور داد عمل كنند .
آيا واجب است كه قرارداد ببندند و ارشى به مالك بدهند يا نه ؟
بسمه تعالى ، اراضى موات بالعرض ، باقى بر ملك مالكين سابق است ، مگر آنكه اعراض نموده باشند و در صورت عدم اعراض ، بايد حق مالكين مراعات شود و قراردادى كه با مراضات همهء اطراف واقع شده است ، نافذ است .
[ سؤال 9499 ] 8995 - 1546
3 . زمين قبرستان معلوم نيست ، آيا وقف براى دفن اموات است يا نه ؟ سالها باير مانده الآن به صورت جنگل درآمده آن را آباد كردند مغازه و غيره ساختهاند ، اين عمل جايز بوده يا نه ؟
بسمه تعالى ، اگر حريم نبوده و مخالف مقررات نباشد اشكال ندارد .
[ سؤال 9500 ] 5277116
بسمه تعالى
محضر مبارك آيت اللَّه العظمى آقاى امام خمينى ، دام ظله العالى
1 . در زمانهاى قديم ، مسافرخانههايى براى كسانى كه خواروبار با الاغ حمل
استفتائات امام خمينى ( موسوعة الإمام الخميني 32 الى 41 ) ( فارسى ) — صفحة 280
مساهمون: السيد الخميني
ص٢٨٠