فروش مساومى و مرابحى
س 180
- جنسى را به وزن معيّن از خارج خريدهام كه با كشتى به ايران حمل شود ، اين جنس مىبايست در بندر ايران تخليه شود امّا بدون اجازه در كشور ديگرى تخليه كرده و بعدا جنس را به ايران حمل نمودهاند . گمركات كلّ وزن خريدارى شده پرداخت شده ولى موقع تحويل معلوم شد مقدارى از وزن ، كسر است و اين كسرى مورد قبول بيمه يا كشتيرانى نشده كه خسارت بدهند .
فرض شود كه اگر كلّ جنس كامل به ايران مىرسيد ، قيمت تمام شده پنجاه هزار تومان مىشد ، حالا هم كه كمتر از وزن خريدارى شده به ايران آمده باز قيمت تمام شده همان پنجاه هزار تومان است ؛ سؤال اين است كه : موقع فروش كالا به رأس المال آيا بايد مقدارى كه موجود است پنجاه هزار تومان اظهار شود ؟ يا بايد ارزش تمامشدهء مقدار كسرى را از پنجاه هزار تومان كسر نمايم ؟ با عنايت بر اين كه اين جانب در ايجاد كسرى مداخله نداشتهام و اگر قيمت اين كسرى را از قيمت تمام شده كسر كنم ، معامله احتمالا ضرر مىكند ! ضمنا اگر اجبار در فروش رأس المال نبود و به طريق مساومة « 1 » امكان فروش داشت ، همين مقدار موجود را به قيمتى مىخريدند كه سود هم مىكرد !
ج
- در مرابحه « بايد قيمت جنس موجود كه به او تمام شده » را ذكر كند و مىتواند تمام جريان را به مشترى بگويد و با ربح معيّن بفروشد .
هامش
( 1 ) معاملهاى است كه بدون در نظر گرفتن رأس المال ، بين طرفين واقع مىشود .