پاسخ استفتاء [ دبير شوراى نگهبان ( معادن مكشوفه در املاك شخصى ) ]
زمان : 2 آبان 1366 / 30 صفر 1408
مكان : تهران ، جماران
موضوع : معادن مكشوفه در املاك شخصى
سؤالكننده : صافى ، لطف اللَّه ( دبير شوراى نگهبان )
[ در پاسخ به استفتاى دبير شوراى نگهبان كه طى آن سؤال شده است : « آيا معادن نفت به تبع ارض يا احياى مربوط به مالكيت خاص است يا از انفال محسوب مىشود ؟ و در صورت عدم تبعيت ، تصرف در زمينها جهت استخراج معادن جايز است يا خير ؟ » امام خمينى چنين مرقوم فرمودهاند : ] .
بسم اللَّه الرحمن الرحيم
حضرات حجج اسلام آقايان فقهاى شوراى نگهبان - دامت افاضاتهم
پس از اهداى سلام و تحيت ، اصل مسئلهء تبعيت اعماق زمين و نيز هوا نسبت به املاك شخصى تا حدود احتياجات عرفى است . مثلًا اگر كسى در خارج از محدودهء منزل و يا زمين شخصى و يا وقفى كانالى زده و از زير زمين آنها عبور كند و يا تصرف نمايد ، دارندگان منازل و زمين و يا متوليان نمىتوانند ادعايى بنمايند . و يا اگر كسى بالاتر از مقدار متعارفْ بنايى ايجاد و يا رفت و آمد نمايد ، هيچ يك از مالكين و يا متوليان حق جلوگيرى از او را ندارند .
و بالاخره ، تبعيت زمينِ شخصى به مقدار عرفى است ؛ و آلات جديده هيچ گونه دخالتى در تعيين مقدار عرفى ندارد . ولى تبعيتِ كشور مقدار بسيار زياد است ، و دولت حق دارد تا از تصرفِ بيش از حق عرفىِ شخص و يا اشخاص جلوگيرى نمايد .
بنا بر اين ، نفت و گاز و معادنى كه خارج از حدودِ عرفىِ املاكِ شخصى است تابع املاك نمىباشد .
و اما اگر فرض كنيم معادن و نفت و گاز در حدود املاك شخصى است - كه فرض