يك كشورى كه تازه مىخواهد احكام اسلام را پياده كند و داراى چهل ميليون جمعيت و با آن وسعت است ، نمىشود يك دفعه كارها درست بشود و هيچ خلافى واقع نگردد ، در زمان خود پيامبر و حضرت امير هم خلاف واقع مىشد . بايد جهات مثبت را نگاه كرد ، نه جهات منفى را . و ما نبايد توقع داشته باشيم كه صبح كنيم در حالى كه همه چيز سر جاى خودش باشد . در زمان حضرت صاحب - سلام اللَّه عليه - هم كه ايشان با تمام قدرت مىخواهند عدل را اجرا نمايند ، با اين ترتيب نمىشود كه هيچ كس حتى خلاف پنهانى هم نكند . و بالاخره همانها هم كه مخالف هستند حضرت صاحب را شهيد مىكنند . « 1 » و در روايات ، قريب به اين معنا دارد كه بعضى فقهاى عصر با ايشان مخالفت مىكنند . پس اين طور نيست كه خلاف فلان قاضى يا فلان فرماندار و اصولًا بعضى جهات منفى ، خطرى باشد . در زمان حضرت امير هم قاضىاش و فرماندارش خلاف مىكرده است ، اين اجتناب ناپذير است .
الآن اسلام در دست ماست و روحانيون از همه بيشتر مسئوليت دارند ، زيرا مردم دنبال آنها حركت مىكنند . در اين شرايط وقتى كه شما مشكلات و فعاليتها را روى هم حساب كنيد ، خواهيد ديد كه در كنار اين مشكلات و فعاليتها كسى تقصير ندارد و نمىخواهد اسلام و احكام اسلام را از بين ببرد . گرفتارى زياد است ، گرفتارى جنگ ، گرفتارى خرابيها ، گرفتارى آوارگان از همهء اطراف . و بالاخره كارهايى كه در اين مدت براى فقرا و مستضعفين انجام شده است قابل مقايسه با سابق نيست . البته شكى نيست كه خلاف هم هست ، ولى اين طور نيست كه با اين خلافها ما لطمهء اساسى ببينيم ، بلكه از اينكه ما اختلاف داشته باشيم لطمه مىبينيم .
لزوم تحمل آراى اجتهادى مجتهدان
اگر بنا باشد دولت نتواند كارى انجام بدهد و مجلس نتواند كارى انجام بدهد ، ما لطمه ديده و كارها زمين مىماند . اين طور نيست كه يكى بهتر از اينها پيدا بشود كه بهتر بتواند
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار ، ج 52 ، ص 345 ، ح 91 و ص 389 ، ح 207 .