بنشينند و ذكر بگويند و با خدا خلوت كنند . او بوده است ، لكن انحصار نبوده است .
مسأله ، مسئلهء دعوت به اجتماع ، دعوت به سياست ، دعوت به مملكت دارى ، و در عين حال كه همهء اينها عبادات است ، عبادات جداى از سياست و مصالح اجتماعى نبوده است . در اسلام تمام كارهايى كه دعوت به آن شده است جنبه عبادى دارد . حتى در كارخانهها كار كردن ، در كشاورزى كشاورزى كردن و در مدارس تعليم و تربيت كردن ، همهشان مصالح اسلامى است و جنبه عبادى دارد . . . [ عمل ] نكردند اين طور ، از صدر اسلام ؛ مصالح اسلام را همان طورى كه قرآن شريف فرموده است ، پياده كنند [ نكردند ] ، چون مىديدند كه با قدرتهاى خودشان مخالف است . از آن اول آنچه را از قرآن كه مىديدند با مصالح خودشان مخالف است ، چون نمىتوانستند از قرآن بردارند ، تعبير مىكردند ، كج معنا مىكردند ، - به - روحانيونى كه وابسته به خودشان بود وادار مىكردند كه اينها را كج معنا كنند ، منحرف كنند قرآن را از آن چيزى كه هست . ولى به حمد اللَّه قرآن ماند بين مسلمين و نتوانستند قرآن را تحريف كنند و بردارند ، اگر مىتوانستند ، مىكردند .
لكن يكى از آنهايى كه مىخواست يك حرف را از قرآن بردارد ، يك عربى شمشير را كشيد گفت : با اين شمشير ما جواب مىدهيم . نگذاشتند قرآن شريف دست بخورد ، و همان طورى كه در زمان رسول اللَّه وارد شد الآن هم همان است ، به غير او نيست . بنا بر اين ما يك همچو كتابى داريم كه مصالح شخصى ، مصالح اجتماعى ، مصالح سياسى ، كشوردارى و همهء چيزها در آن هست . البته با آن تفسيرهايى كه از اهل تفسير وارد شده است و ما به رأى خودمان نمىتوانيم قرآن را تأويل كنيم . ما بايد
انَّما يَعْرِفُ الْقُرآنُ مَنْ خُوطِبَ بِه « 1 »
ما از طريق وحى و از طريق وابستگان به وحى قرآن را اخذ مىكنيم و به حمد اللَّه از آن راه هم غنى هستيم . لكن انحرافاتى كه از قدرتمندان در اول تا حالا واقع شده است و حالا ما مبتلاى به آن هستيم ، اين انحرافاتى است كه آقايان ملاحظه مىكنند كه بر خلاف قرآن مجيد ، دعوت به تفرقه ، دعوت به جدايى ، قرآن مجيد مىفرمايد كه :
وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار ، ج 24 ، ص 237 - 238 ، ح 6 .