فايدهاى ندارد . در ساير جاها ، فرانسه هم همين طور ، انگلستان هم همين طور ، همهء اينها چون سنگينى جنگ بر آنها واقع شده است و اينجا مىبينند غير مسائل ديگرى است ، اينجا يك مسئلهء بالاتر از مسائل ديگر است ، از اين جهت آنها تبليغاتشان هى زياد مىشود و تشرهايشان هى زياد مىشود ، به خيال اينكه ما از اين تشرها مثلًا مىترسيم .
خوب ، ما ديديم كه امريكا هيچ كارى از او نمىآيد . ايران آمد معلوم شد چكاره است .
در لبنان با اينكه يك عدهء زيادى نبودند ، لبنانيها بسيارشان با خود آنها هستند ، دولتشان هم كه با آنهاست ، در لبنان آن طور وضع برايشان پيش آوردند كه هيچ كدامشان نماندند . فرانسه هم حالا دارد بهانه پيدا مىكند و فرار مىكند . خوب ما اينها را مىشناسيم كه اينها هياهوشان زيادتر است ، يعنى اصل بناى استعمار از اول اين بوده است كه با هياهو كارش را پيش ببرد ، با تشر كارش را پيش ببرد . مثلًا فرض كنيد يك مسألهاى در مجلس سابق واقع مىشد ، در زمانى كه مرحوم مدرس هم در آن مجلس بودند ، يك قضيهاى واقع مىشد ، آنها يك مسألهاى را مىخواستند از ايران ، يك وقت مىآمدند ، اگر ايران يك سستى مىكرد ، يك كشتى از انگلستان مىآمد در نزديكهاى درياهاى ما . همين اسباب اين مىشد كه اينها عقبنشينى مىكردند . از اين ور روسيه يك وقتى يك اولتيماتومى داده بود « 1 » و ارتشش هم شروع كرده بود به آمدن و در خود آنها هم اين را گفتند ، يك چيزى را از مجلس مىخواستند هيچ كس جرأت نمىكرد صحبت كند ، مرحوم مدرس رفت گفت ، حالا كه ما بايد از بين برويم چرا با دست خودمان از بين برويم ، بگذار آنها از بين ببرند . اين را ديگران هم قبول كردند و رأى بر خلاف دادند و هيچى هم نشد . اينها هميشه بنايشان اين است كه با هياهو و جنجال ، يا خودشان يا به دست نوكرهايشان هياهو كنند ، جنجال بكنند كه ما را عقب بنشانند و مسأله اين طور نيست . و من اميدوارم كه ان شاء اللَّه اين جنگ به زودى خاتمه پيدا كند و ان شاء اللَّه به نفع اسلام به نحو احسن خاتمه پيدا كند .
هامش
( 1 ) - اشاره است به اولتيماتوم حكومت تزارى روسيه به ايران در اوائل جنگ جهانى اول