پشتوانه است . اين عشاير مختلفى كه در ايران هست ، در همه جاى ايران عشاير هستند ، در خوزستان هست ، در كردستان هست ، در كرمانشاه هست ، در فارس هست ، در سيستان و بلوچستان و آذربايجان و همه جا از اين عشاير زياد هستند . و اينها يك پشتوانهاى بودند از براى ايران ، و آنها كوشش داشتند به اينكه عشاير را سركوب كنند ، و لهذا همه عشاير را تقريباً سركوب كردند به وسيلهء رضا خان . و حالا ما مىفهميم كه عشاير چه نقشى دارند در ايران . در عين حالى كه الآن بعض عشاير ايران وارد جنگ هستند ، ولى اين بعض عشاير كارهاى شجاعانه مىكنند . و عشاير ديگر از قبيل عشاير بختيارى ، عشاير قشقايى فارس و عشاير امثال اينها ، همهء اينها به اسلام وفا دارند . و داوطلباند از براى اينكه به جبههها بروند ، و اميد است كه احتياج نباشد به اينكه همهء عشاير ايران وارد جبههها بشوند . و ما امروز مىفهميم كه آنها به واسطهء مطالعاتى كه داشتند براى عشاير چه قدرتى قائل بودند . آنها ضربهاى از تنگستانىها « 1 » خورده بودند و در صدد اين بودند كه عشاير را به كلى از بين ببرند . اين يك نقشهاى بود كه در آن وقت اينها كشيدند . چنانچه سركوبى روحانيون نيز همانطور بود . آنها از روحانيون در طول تاريخ صدماتى ديده بودند . و خصوصاً انگلستان در باب قضيهء قرارداد تنباكو « 2 » صدمه ديده بود . از اين جهت يكى از نقشهها هم اين بود كه اين قدرت را از ملت بگيرند و اين را سركوب كنند و ملت را از آنها و آنها را از ملت جدا كنند . و مسائل ديگرى كه در زمان رضا خان بود از قبيل اين منع كردن به دستجاتى كه در همهء ايران در ماه محرم و صفر اين دستجات بيرون مىآمدند . اين هم قدرتى بود و آن را هم ممنوع كردند در آن وقت و امثال اينها كه زياد است . تا نوبت رسيد به پسر خلف « 3 » او كه همانطور كه او جنايتكار و خائن بود اين از پدر در آن جهت جلو
هامش
( 1 ) - واقعهء تنگستانى مربوط به مبارزه مردم تنگستان عليه استعمار گران انگليسى به رهبرى رئيس على دلوارى . در اين حادثه به رغم شهادت گروه زيادى از مردم شجاع ولايت تنگستان ، انگليسىها از مقاومت مردم منطقه آگاه شدند و از زورگوييهاى بعدى آنان كاسته شد
( 2 ) - اشاره به قرارداد ننگين ناصر الدين شاه قاجار با شركت انگليسى رژى است كه امتياز توتون و تنباكوى ايران در قبال رشوهء ناچيزى به مدت 50 سال به انگليس واگذار شد . اما اين قرارداد با فتواى مرحوم ميرزاى شيرازى مُلغى شد
( 3 ) - محمد رضا پهلوى .