مسائل مملكتى مسائل جدّى باشد ؛ مسائل روحى مسائل جدّى باشد . جدّ است در آن حتى در اين امور تفريحى هم در اسلام يك جورى است كه باز آن جدّ پيدا مىشود . عايله هم كه وقتى انسان مىخواهد تشكيل بدهد ، يك نحو جدّى در آن هست ، و يك دقتهاى زياد براى تشكيل يك ازدواج ، از قبل از اينكه ازدواج بكند دستور هست زن چه مردى را انتخاب كند ؛ مرد چه زنى را انتخاب كند ، در انتخابش از ابتدا برنامه هست كه زنها چه مردى را انتخاب كنند ؛ و مردها چه زنى را انتخاب كنند . بعد هم حتى اوقات ازدواج ، يك اوقات مثلًا با بركتى باشد . بعد هم كيفيت ازدواج و كيفيت همه چيز يك برنامه خاصى داشته باشد . بعد هم زمان حمل براى مادر چه برنامههايى باشد . بعد هم وقتى كه بچه را شير مىدهد ، در زمان شير دادن چه برنامههايى باشد . بعد هم در دامن مادر كه مىخواهد بچه تربيت بشود ، چه جور تربيت بشود . بعد هم در حمايت پدر كه بچه مىخواهد تربيت بشود ، چه بشود . بعد هم در مدرسه كه مىرود ، چه باشد . براى اينكه برنامهء همهء مكتبهاى توحيدى ، كه اسلام در رأس آنهاست ، برنامهء آدم درست كردن است . مىخواهند انسان درست كنند . قرآن اصلًا آمده است كه يك انسان صحيح درست كند ؛ انسانساز است . از اين جهت همان طورى كه يك كشاورز اگر بخواهد يك زراعت سالم خوب تحويل بگيرد ، زمين را شرايطى كه دارد بايد روى آن شرايط عمل كند ، آب چه وقت بايد داده بشود ، چه آبى بايد باشد ، چه كودى بايد ريخته شود روى آن ، چه وقت بايد شيار بشود ، چه رسيدگيهايى بايد به آن بشود ، همهء اينها براى اين است كه يك ثمرهاى ، يك گندمى را مىخواهد ، تمام اينهايى كه عرض كردم و بسيارى از چيزهايى كه هست و حالا در ذهن من فرض كنيد نيست يا طولانى مىشود ، براى اين است كه اسلام ماها را يك نباتى كه بايد آن جور تربيت بشود و بعد هم وقتى كه به مرتبهء حيوانيت رسيد ، اين جورى بايد تربيت بشود ، تا برساندش به يك انسانى .
برنامهء تربيتى اسلام
زيربنا اقتصاد نيست ، براى اينكه غايت انسان ، اقتصاد نيست . انسان زحمتش براى اين نيست كه فقط شكمش را سير كند ؛ يا جوانهايش را بدهد شكمش سير بشود ، حرف است