مستمند را به نوايى برسانند ؛ بلكه مقصد اين بود كه ايران را بازارى كنند براى امريكا ؛ و كشاورزى ايران را تباه كنند تا ايران محتاج بشود به امريكا در همه چيز ، كه الآن باز اين احتياج به خارج هست . صحبت از « اصلاحات ارضى » بود ، لكن فهميديم كه به فساد كشيدند مملكت را .
اسارت به نام آزادى
يا مثلًا آزادى براى قشرها ، براى زنها ، براى مردها . « آزادزنان ، آزادمردان » ! ما و شما همه ديديد كه در زمان اين پدر و پسر آن اختناقى بود كه شايد در طول تاريخ ايران سابقه نداشت . نه مرد آزاد بود ، و نه زن . همه در اختناق بودند ؛ همه در رنج بودند . يك روز جشنها بر پا مىشد كه ما كاپيتولاسيون را لغو كرديم ! - زمان رضا خان - يك روز حرفها زده مىشد و در روزنامهها ، در نطقها ، براى اينكه مملكت پيش رفته است ؛ يكوقتى همان معنا را باز برقرار مىكردند و مصونيت مىدادند به امريكايىها ! « 1 » اين تابع اين بود كه قدرتمند چه بكند . هر چه آن قشر قدرتمند يك كارى مىكرد ، ديگران دنبال او هياهو مىكردند ؛ در مجلسِ دست نشانده هياهو مىشد و مداحى مىشد .
از جمله چيزهايى كه در زمان رضا خان به تبع آتاترك « 2 » انجام گرفت ، يكى اتحاد شكل بود ؛ و يكى كشف حجاب . آن وقت اين اتحاد شكل و اين كشف حجاب را در بوق و سرنا ، بلندگوهاى آنها چه تعريفهايى كردند ، چه مداحيهايى كردند ؛ از آخوند ، كه مخالف با اين مسائل بود ، چه تكذيبهايى كردند ؛ چه شعرهايى گفتند . شايد شعرهايش را بعضىاش را شنيده باشيد . چه شعرهاى هجوى مىگفتند ، كه گفتنى نيست . بعد ديديم كه قضيهء كشف حجاب ، قضيهاى نبود كه اينها بخواهند براى خانمها خدمت بكنند ، اينها مىخواستند كه اين طبقه [ را ] هم با زور و با فشار نابود كنند . آن مآثرى كه اينها دارند ، آن خدمتهايى كه اين قشر مىتوانند به ملت بكنند ، آن خدمتهاى ارزندهاى كه بانوان ما
هامش
( 1 ) - اشاره به احياى رژيم كاپيتولاسيون و مصونيت سياسى امريكايىها در ايران در سال 1343 ه . ش .
( 2 ) - مصطفى كمال آتاترك ( رئيس جمهور تركيه ) ، وى پايه گذار مكتب لائيك بود كه در سال 1302 ه . ش . در تركيه به قدرت رسيد .