است ! و اين براى اين بود كه مىخواستند كه مذهب را در نظر مردم و در نظر روشنفكرها نازل كنند ، و از دست بدهند اينها اعتصام به مذهب را . در صورتى كه كسى كه به تاريخ انبيا توجه بكند ، مىبيند كه انبيا از تودهها درآمدند و حمله كردند به قدرتمندها . از بين همين تودهها . حضرت موسى يك شبانى بود با يك عصا ، از همين تودهها ، بر ضد فرعون قيام كرد تا آنجا كه رساند . پيغمبر خودمان كه تاريخش نزديك است ، و همهء آقايان لا بد مىدانند ، اين يك شخصى بود كه از همين تودهها و جمعيتها بود و با همينها بود ؛ و از به دو بعثت تا آخر با قدرتمندها و باغدارها و مُكنَت دارها و سرمايه دارها هميشه در جدال بود . پيغمبرها از اين تودهها بودند و قدرتمندها را مىترساندند ، نه از قدرتمندها بودند براى اينكه تودهها را [ خام ] بكنند . اين يك مطلبى است كه واضح است لكن دست تبليغات اجانب خيلى قوى است .
توطئهء جدايى مردم از روحانيت
از آن طرف ديدند كه خوب بين خود اقشار ملت ، اگر اينها با هم متحد باشند ، باز هم آن منافعى كه مىخواهيم ببريم نمىتوانيم ببريم ؛ بين اقشار اين ملت ما اختلاف بيندازيم . اول متوجه شدند به روحانيت . در زمان رضا خان - اگر كسى يادش باشد ، آقايان هر كدام يادشان باشد - همچو روحانيت را كوبيدند كه ديگر نه خطيبى براى ما گذاشتند نه امام جماعتى ، تمام را كوبيدند . نه مجلسى ، مجلس خطابهاى براى ما ماند . و در بين ملت آن طور اينها را ذليل كردند كه حتى شوفرها ملاها را به اتومبيلها گاهى نمىنشاندند ، مىگفتند نمىنشانيمت در اتومبيل ! ملا را نمىنشانيم در اتومبيل . تضعيف كردند روحانيت را . از يك طرف اختلاف بين احزاب درست كردند ؛ و اين هم يك راه اختلافى شد كه اينها به سرِ هم زدند ، و اين هم يك بساطى شد . دانشگاهى را با دانشگاههاى ما « 1 » از هم جدا كردند . آنها اينها را يكجور طرد مىكردند ، اينها آنها را يكجور طرد مىكردند . و اينها كه تفصيلش زياد است و من هم حالم مقتضى نيست . خود
هامش
( 1 ) - حوزههاى علميه .