اين حديث شريف تصريح به هر دو شده و اين دو را مخصوص به ذكر نموده ، زيرا كه از نظرِ غالب ، مخفى است . و پس از اين ذكر هر دو به ميان آيد « 1 » ، ان شاء اللَّه .
و نيز بايد دانست كه سرورى را كه از آن نفى كردند عُجب را و از صفات ممدوحه شمردند به حسب حال نوع است ؛ چنانچه در فصلى از فصول لاحقه ، بيان آن مىشود .
[
درجات عجب
] و بدانكه از براى عجب چنانچه در حديث شريف اشاره فرموده درجاتى است :
درجهء اوّل : عجب به ايمان و معارف حقّه است ؛ و در مقابل آن ، عُجب به كفر و شرك و عقايد باطله است .
درجهء دوم : عجب به ملكات فاضله و صفات حميده است ؛ و در مقابل آن ، عجب به سيّئات اخلاق و قبايح ملكات است .
درجهء سوم : عجب به اعمال صالحه و افعال حسنه است ؛ و در ازاء آن ، عجب به اعمال قبيحه و افعال ناهنجار است .
و غير از اينها درجات ديگرى است كه مهم به مقام نيست . ما ان شاء اللَّه اشاره مىكنيم به اين درجات ، و آنچه منشأ آن است ، و آنچه علاج براى آن تواند بود ، در ضمن فصولى . و به نستعين .
فصل در مراتب عُجب « 2 »
بدانكه از براى عجب در هر يك از اين درجات سابق الذكر مراتبى است ، كه بعضى از آن مراتب واضح و روشن است كه انسان به اندك تنبّه و التفات پى به آن مىبرد ؛ و
هامش
( 1 ) - ر . ك : صفحه 74 .
( 2 ) - در اين تفصيل ، شرح عجب در خصال نيكو را دهيم ، و در بعضى از فصول آتيه ( أ ) ، شرح مقابلات آنها را نيز مىدهيم . منه عفي عنه
أ . ر . ك : صفحه 77 .