الْأَفْئِدَةِ
« 1 » . از وصف آتشى كه ( آتش خدا ) استيلاى بر قلوب پيدا مىكند و قلوب را مىسوزاند . هيچ آتشى قلبْ سوزان نيست جز آتش الهى . اگر فطرت توحيد از دست رفت ، كه فطرةاللَّه است و به جاى آن شرك و كفر جايگزين شد ، ديگر شفاعت شافعين نصيب انسان نشود ، و انسان مخلّد در عذاب است ، آن هم چه عذابى ؟ عذابى كه از قهر الهى و غيرت ربوبى بروز كند .
پس اى عزيز ، براى يك خيال باطل ، يك محبوبيت جزئى بندگان ضعيف ، يك توجه قلبى مردم بيچاره ، خود را مورد سخط و غضب الهى قرار مده ؛ و مفروش آن محبّتهاى الهى ، آن كرامتهاى غيرمتناهى ، آن الطاف و مراحم ربوبيت را به يك محبوبيت پيش خلق كه مورد هيچ اثرى نيست و از او هيچ ثمرى نبرى جز ندامت و حسرت . وقتى دستت از اين عالم كوتاه شد ، كه عالم كسب است ، و عملت منقطع گرديد ، ديگر پشيمانى نتيجه ندارد و رجوع بىفايده است .
فصل يك تنبّه علمى براى قلع مادهء ريا
ما در اينجا تذكّر مىدهيم به چيزى كه اميد است براى اين مرض قلبى مؤثر افتد در اين مقام و مقامات ديگر . و آن چيزى است كه مطابق برهان و مكاشفه و عيان و اخبار معصومين و كتاب خداست ، و عقل شما هم تصديق دارد . و آن اين است كه خداى تبارك و تعالى به واسطهء احاطهء قدرتش در جميع موجودات و بسط سلطنتش در تمام كائنات و احاطهء قيّوميش به كافّهء ممكنات ، تمام قلوب بندگان در تحت تصرّف او و به يد قدرت و در قبضهء سلطنت اوست ، و كس ديگر را در قلوب بندگان بدون اذن قيّومى و اجازهء تكوينى او تصرّفى نيست و نخواهد بود ؛ خود صاحبان قلب نيز بىاذن و تصرّف حق تعالى تصرف در قلوب خود ندارند . و بدين معنى اشارةً و كناية و صراحة در قرآن و اخبار اهلبيت - عليهم السلام - اخبار شده است . پس خداى تبارك و تعالى صاحب
هامش
( 1 ) - الهمزة ( 104 ) : 6 - 7 .