[
علوم سهگانه شريعت
] پيغمبر اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - در اين حديث شريف علوم را منقسم به سه قسمت مىفرمايد ؛ و هيچ شك نيست كه اين علوم ثلاثه راجع به اين مراتب ثلاثه است . چنانچه شهادت به اين مدعا مىدهد علوم متداوله در كتب الهيه و سنن انبيا و اخبار معصومين - عليهم الصلاة و السلام - كه علوم آنها منقسم به همين سه قسمت شود :
يكى علم به اللَّه و ملائكه و كتب و رسل و يوم الآخرة ؛ كه كتب سماويه ، و بالخصوص كتاب جامع الهى و قرآن كريم ربوبى ، مشحون از آن است . بلكه مىتوان گفت تنها چيزى را كه كتاب خدا از هر چيز بيشتر متكفل است همين علم است . و دعوت به مبدأ و معاد است به طريق برهان صحيح و تبيان كامل كه محققين بيان آن را فرمودند . و دو مرحلهء ديگر در كتاب الهى نسبت به اين مرتبه قدر قليلى دارد . و احاديث ائمهء هدى - عليهم السلام - نيز در اين مقصد فوق حد احصاء است ، كه از مراجعهء كتب معتبره كه پيش تمام علما - رضوان اللَّه عليهم - مقبول است از قبيل كافى شريف و توحيد صدوق و غير آن مطلب روشن شود .
و همينطور راجع به تهذيب باطن و اصلاح خُلق و تعديل خُلق در كتاب الهى و اخبار وارده از اهل بيت - عليهم السلام - فوق مأمول وارد است . منتها پيش ما بيچارهها و گرفتاران آمال و امانى اين كتب و اين ابواب مهجور مانده و مورد اعتنا و اعتبار نيست .
و بيايد روزى كه خداى تعالى از ما مؤاخذه فرمايد و بر ما احتجاج نمايد و ائمهء اطهار عليهم السلام - نعوذ باللَّه - از ما برائت جويند به واسطهء برائت ما از احاديث و علوم آنها .
پناه مىبرم به خداى تعالى از سوء عاقبت و بدى مرجع .
و احاديث راجعه به فقه و مناسك ظاهره نيز محتاج به ذكر نيست كه جميع كتب ما مشحون از آن است .
پس ، معلوم شد علوم شريعت منحصر به اين [ سه ] قسم است بر طبق احتياجات