الف ) چنين اقدامى از نظر شرعى چه حكمى دارد ؟
جواب : جابجايى مقام ابراهيم ضررى به امر طواف نمىزند ؛ زيرا جايز است طواف در دو طرف مقام ابراهيم انجام شود ؛ امّا از آنجا كه مقام ابراهيم معيارى براى محلّ نماز « طواف واجب » است ، و اين تغيير سبب مىشود كه معيار مزبور به هم بخورد ، تغيير آن شرعاً مجاز نيست .
ب ) در صورت عملى شدن اين طرح ، تكليف حجّاج در مورد طواف و نماز طواف چيست ؟
جواب : همانطور كه گذشت براى طواف مشكلى ايجاد نمىشود ؛ زيرا طواف در پشت مقام نيز جايز است ؛ امّا اگر خدايى نكرده آنها اقدام به چنين كار خلافى كنند ، زائران بايد محلِّ تقريبىِ فعلىِ آن را براى نماز « طواف واجب » در نظر بگيرند ، و طبق آن عمل كنند .
سؤال 797 - گاه انسان مىداند كه اگر نماز طواف را شروع كند ، طواف كنندگان او را حركت داده ، جا بجا مىكنند ؛ ولى در عين حال نماز را شروع مىكند . اگر اين نماز را تمام كند صحيح است ؟
جواب : اگر به اميد اين كه بتواند آن را كامل كند انجام داده ، و او را جا به جا نكردند ، نماز او صحيح است ، و اگر كمى جا به جا كنند ، به طورى كه صورت نماز به هم نخورد ، و در حال جا به جايى سكوت كند ، آن نيز مانعى ندارد .
سؤال 798 - شخصى مشغول نماز طواف بود كه طواف كنندگان او را حركت دادند . پس از استقرار ذكرى را كه در حال حركت خوانده بود تكرار كرد ، ولى دوباره او را حركت دادند ، او نيز ذكر را تكرار كرد . آيا نمازش صحيح است ؟
جواب : اگر طورى حركت دادهاند كه استقرار او از بين رفته ، تكرار
مناسك جامع حج ( فارسى ) — صفحة 227
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٢٧