بنابراين هرگاه در عرف عقلاى امروز احكامى وضع شود كه در سابق نبوده هرگز نام احكام امضايى بر آن نمىتوان گذاشت و اعتبار شرعى ندارد مگر اينكه به طور قطع مشابه احكامى باشد كه در زمان شارع مقدّس بوده و مورد امضا قرار گرفته باشد .
5 . احكامى كه از عمومات و اطلاقات ادلّه و قواعد كلّى شرع براى موضوعات مستحدثه استنباط مىشود ممكن است احكام امضايى باشد يا تأسيسى . بستگى به قواعد و عمومات و اطلاقاتى دارد كه آن حكم از آن استفاده شده است ؛ هرگاه آن عمومات و اطلاقات و قواعد جنبهء تأسيسى داشته ، فروع مستنبط از آن نيز تأسيسى است و اگر جنبهء امضايى داشته ، فروع آن نيز امضايى است .
6 . تقسيم احكام به تأسيسى و امضايى منحصر به احكام فقهى نيست ، بلكه قواعد اصولى مانند حجيّت خبر واحد و ظواهر الفاظ و اصول عمليّهء چهارگانه و مانند آن را نيز شامل مىشود ، حتّى قواعد فقهى كه برزخى است ميان مسائل اصولى و مسائل فقهى ؛ مانند قاعدهء « لا ضرر » و قاعدهء « تجاوز » و « فراغ » و « قرعه » و مانند آنها نيز در اين تقسيم ( تقسيم به تأسيسى و امضايى ) داخل است .
* * *
منابع و مآخذ
1 . اصطلاحات الاصول ، آية اللَّه مشكينى ، دفتر نشر الهادى ، چاپ ششم ، 1374 ش .
2 . الاصول العامّة للفقه المقارن ، محمّد تقى حكيم ، مؤسّسهء آل البيت ، چاپ دوم ، 1390 ق .
3 . أنوار الهداية ، امام خمينى قدس سرّه ، مؤسّسهء تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سرّه ، 1415 ق .
4 . أجود التقريرات آية اللَّه خويى ، ( تقريرات آية اللَّه نايينى ) ، انتشارات مصطفوى ، 1368 ق .
5 . بحار الأنوار ، علّامه محمّد باقر مجلسى ، مؤسّسة الوفاء ، بيروت ، چاپ دوم ، 1403 ق .
6 . تذكرة الفقهاء ، علّامهء حلّى ، مكتبة الرضويّة لإحياء الآثار الجعفريّه .
7 . جامع المقاصد ، محقق كركى ، مؤسّسهء آل البيت ، چاپ اوّل ، 1411 ق .
8 . جواهر الفقه قاضى ابن براج ، تحقيق ابراهيم بهادرى ، جامعهء مدرّسين ، چاپ اوّل ، 1411 ق .
9 . خيارات ، سيّد مصطفى خمينى ، مؤسّسهء تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سرّه ، 1418 ق .
10 . الكافى ، أبو جعفر محمّد بن يعقوب كلينى ، دار صعب - دار التعارف ، بيروت ، چاپ چهارم ، 1401 ق .
11 . كنز العمّال ، على متقى هندى ، مؤسّسة الرسالة ، بيروت ، چاپ پنجم ، 1405 ق .
12 . مسالك ، شهيد ثانى ، مؤسسة المعارف الاسلاميه ، چاپ اوّل ، 1416 ق .
13 . مستدرك ، حاكم نيشابورى ، دار المعرفة ، 1406 ق .
14 . منتقى الاصول ، محمّد حسين روحانى ، چاپخانهء امير ، 1413 ق .
15 . وسائل الشيعة ، شيخ حرّ عاملى ، طبع دار الكتب الاسلاميّه .