پرداختم و چيزى بر آن نيفزودم تا از آخرين نصاب گذشت .
امام عليه السلام مىفرمايد : چه مصرفى بهتر از اينكه آنها را ذخيرهء يومالمعاد خود ساختهاى و به نيازمندان كمك كردهاى و سلامت و عافيت را براى خود خريدارى نمودهاى .
اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور از حقوق در جملهء «
ذَعذَعَتْهَا الْحُقُوقُ
» تنها زكات نباشد بلكه حقوق واجب يا مستحب ديگر را نيز شامل شود ازجمله استفاده كردن از آن در راه جهاد و كارهاى خير ديگر ، همانگونه كه مرحوم علامهء مجلسى در بحارالانوار در توضيح همين عبارت فرموده است . « 1 »
قرآن مجيد نيز مىفرمايد : « « مَا عِنْدَكُمْ يَنفَدُ وَمَا عِنْدَاللَّهِ بَاقٍ » ؛ آنچه نزد شماست سرانجام از بين مىرود ولى آنچه نزد خدا ذخيره شده باقى و برقرار است » . « 2 »
ولى بعضى از افراد ناآگاه يا ضعيف الايمان چنين مىپندارند كه اگر چيزى از اموال خود را در راه خدا هزينه كنند از اموال آنها كاسته شده و گرفتار نوعى غرامت شدهاند . همانگونه كه قرآن مجيد دربارهء اين گونه اشخاص مىفرمايد :
« « وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يَتَّخِذُ مَا يُنفِقُ مَغْرَماً وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ » ؛ گروهى از ( اين ) اعراب باديهنشين ، چيزى را كه ( در راه خدا ) انفاق مىكنند ، غرامت محسوب مىدارند ؛ و انتظار حوادث دردناكى براى شما مىكشند ؛ حوادث دردناك براى خود آنهاست ؛ و خداوند شنوا و داناست ! » . « 3 »
اين سخن را با حديثى از امام على بن موسىالرضا عليه السلام پايان مىدهيم : «
إِنَّ صَاحِبَ النِّعْمَةِ عَلَى خَطَرٍ إِنَّهُ يجِبُ عَلَيهِ حُقُوقُ اللَّهِ فِيهَا وَ اللَّهِ إِنَّهُ لَتَكُونُ عَلَى النِّعَمُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَمَا أَزَالُ مِنْهَا عَلَى وَجَلٍ وَ حَرَّكَ يدَهُ حَتَّى أَخْرُجَ مِنَ الْحُقُوقِ الَّتِى تَجِبُ لِلَّهِ عَلَى فِيهَا فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَنْتَ فِى قَدْرِكَ تَخَافُ هَذَا قَالَ نَعَمْ فَأَحْمَدُ رَبِّى
پاورقی
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 34 ، ص 322 .
( 2 ) . نحل ، آيهء 96 .
( 3 ) . توبه ، آيهء 98 .