وَ لَاسَقْطَتُهُ وَ لَابُطْؤُهُ عَمَّا الْإِسْرَاعُ إِلَيهِ أَحْزَمُ وَ لَاإِسْرَاعُهُ إِلَى مَا الْبُطْءُ عَنْهُ أَمْثَلُ
» . « 1 »
و هنگامى كه ولايت كشور مصر را به دست مالك سپرد در نامهاى به مردم آن كشور مرقوم داشت : بعد از حمد و ثناى الهى ، من يكى از بندگان خاص خدا را بهسوى شما فرستادم ؛ كسى كه بههنگام خوف و خطر خواب به چشم او راه نمىيابد و در ساعات ترس و وحشت از دشمن نمىهراسد و فرار نمىكند . در برابر بدكاران از شعلهء آتش سوزندهتر است و او مالك بن حارث از طايفهء مذحج است ؛ «
أَمَّا بَعْدُ فَقَدْ بَعَثْتُ إِلَيكُمْ عَبْداً مِنْ عِبَادِ اللَّهِ لَاينَامُ أَيامَ الْخَوْفِ وَ لَاينْكُلُ عَنِ الْأَعْدَاءِ سَاعَاتِ الرَّوْعِ أَشَدَّ عَلَى الْفُجَّارِ مِنْ حَرِيقِ النَّارِ وَ هُوَ مَالِكُ بْنُ الْحَارِثِ أَخُو مَذْحِجٍ
» .
نكته مالك اشتر ، مرد بسيار شجاع و پرافتخار
دربارهء شخصيت مالك اشتر و فضايل او بحثهاى فراوانى در كتب تاريخ و حديث آمده كه نقل همهء آنها در اينجا به طول مىانجامد . تنها به چند نكته قناعت مىكنيم :
نخست اينكه آنچه امام عليه السلام در مدح و بيان اوصاف او فرموده دربارهء هيچيك از اصحاب و يارانش بيان نكرده است ازجمله هنگامى كه خبر شهادت او به امام عليه السلام رسيد فوقالعاده ناراحت شد و كلماتى در مدح اشتر بيان كرد ازجمله فرمود : «
لقد كانَ لى كما كنتُ لرسولِ اللَّه صلى الله عليه و آله
؛ مالك براى من همچون من براى رسول خدا صلى الله عليه و آله بود » . « 2 »
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز در كلام معروفش دربارهء ابوذر اشارهء سربستهاى به فضيلت
پاورقی
( 1 ) . براى توضيح بيشتر به شرحى كه دربارهء نامهء مذكور در جلد نهم از همين كتاب صفحهء 173 دادهايم مراجعه كنيد .
( 2 ) . رجال ابن داود ، مدخل مالك بن اشتر .