نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِى أَصْحَابِ السَّعِيرِ » ؛ و مىگويند : اگر ما گوش شنوا داشتيم يا تعقّل مىكرديم ، در ميان دوزخيان نبوديم » .
از آيات قرآنى و كلام حكيمانهء بالا و روايات فراوان اسلامى استفاده مىشود كه آنچه براى هدايت انسانها لازم بوده از سوى خداوند فراهم شده است .
مشكل از ناحيهء انسانهايى است كه فاقد گوش شنوا و چشم بينا هستند .
در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« لَيْسَ الْأعْمى مَنْ يَعْمي بَصَرُهُ إنَّمَا الْأعْمى مَنْ تَعْمي بَصيرَتُهُ
؛ نابينا كسى نيست كه چشم خود را از دست داده باشد .
نابينا كسى است كه بصيرت ندارد » . « 1 »
در خطبهء 88 نهجالبلاغه نيز آمده بود :
« مَا كُلُّ ذِي قَلْبٍ بِلَبِيبٍ وَلَا كُلُّ ذِي سَمْعٍ بِسَمِيعٍ وَلَا كُلُّ نَاظِرٍ بِبَصِير
؛ نه هر كس كه دل دارد خردمند و نه هر كس كه گوش دارد شنواست و نه هر كس كه چشم دارد بيناست » .
در دعاها نيز مكرر از خدا چشم بينا و گوش شنوا و قلب دانا مىخواهيم ؛ از جمله در دعايى ذيل زيارت آل ياسين آمده است كه ده چيز از خداوند تقاضا مىكنيم از جمله اينكه چشم مرا را از نور بينش و گوش مرا از نور حكمت پر كن ؛
« وَأَنْ تَمْلَأ . . . وَبَصَرِي نُورَ الضِّيَاءِ وَسَمْعِي نُورَ الْحِكْمَة »
. « 2 »
* * *
هامش
( 1 ) . كنزالعمّال ، ج 1 ، ص 243 ، ح 1220 .
( 2 ) . احتجاج طبرسى ، ج 2 ، ص 494 .