وَ لكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَواهُ
- ولى او در زمين بماند و از پى هواى خويش رفت . » پيروى از هوا نتيجهء چنگ زدن است در زمين و اكتفاء به آنچه زمينى است و پاى بندى شدن به اميال و شهوات اين جهانى و ننگريستن در آسمان و به ارزشهاى روحى و به آيندهء بهتر و خشنودى خدا و بهشت او .
علم معراج بشر است ولى وقتى كه كسى دل در زمين بندد و به شهوات آن خوى گيرد ، علم نيز به زودى جاى خود به جهل دهد و عقل تسليم شهوت گردد و سخن علم در نزد عالمان دنيا پرست ، چون زبان بيرون آوردن سگان باشد .
فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ
مثل او چون مثل آن سگ است كه اگر به او حمله كنى زبان از دهان بيرون آرد و اگر رهايش كنى باز هم زبان از دهان بيرون آرد . » حيوانات ديگر هنگامى كه نيازى به بيرون آوردن زبان و له له زدن داشته باشند چنين مىكنند ، مثلا وقتى كه احساس خطر مىكنند و مىخواهند از خود دفاع كنند ، ولى سگان در هر حال چه مناسبتى باشد يا نباشد ، زبان از دهان بيرون مىآورند و له له مىزنند . عالمى هم كه در پى هواى نفس خويش است و سخن علم مىگويد نه براى عمل به آن يا راهنمايى مردم به خير ، بلكه به خاطر مباهات بر مردم و خودنمايى همانند آن سگ است . پس علم بدون هدف ، يا علمى كه براى اغراض و هدفهاى پست باشد چون له له زدن سگ هيچ فايده و كرامتى در پى ندارد .
ذلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
- مثل آنان كه آيات را دروغ انگاشتند نيز چنين است . قصه را بگوى شايد به انديشه فرو روند . » كسانى كه آيات خدا را دروغ مىپندارند ، علمى كه بدان راه يابند نمىيابند و نورى كه بدان راه خويش روشن كنند نمىجويند . اينان كلماتى فرا مىگيرند و در دهان مىگردانند و گويى در پى هيچ هدفى نيستند .
انسان ، هنگامى كه تفكّر كند مىتواند از دانش بهره برد و علم را به بخشى