است . و نبايد از مكر خدا ايمن بود كه گاه شب هنگام آيد در حالت خواب يا در روز آيد در بازى و نشاط و غفلت . همانا بشر اگر از مكر خدا غافل نشيند زيان كرده است .
/ 388 4 - ملتها يكى پس از ديگرى در روى زمين جانشين و ميراث بر هم مىشوند و بايد آنها كه از پى مىآيند از گذشتگان عبرت گيرند و به اين حقيقت اعتراف كنند كه گناهان در كمين انساناند و هنگام غفلت او را در بر مىگيرند .
زيرا گناه نيز سبب كورى دل است .
5 - با آن كه خدا رسولان خود را به هنگام ضرورت بر ملتها مىفرستد ولى كفر پيشين ، ديدگان دلشان را كور كرده و مانع ايمان آوردن آنهاست ، هم چنان كه نمىگذارد به عهدى كه با خدا بستهاند وفا كنند . در اين صورت چنين ملتهايى نه عهد و پيمان مىشناسند و نه دين و همين سبب هلاكتشان مىشود .
شرح آيات :
تحمل سختيها خود امتحانى است و تربيتى است
[ 94 ] در اين آيات به حكمت رنجها و سختيهايى كه بشر را تحت فشار خود قرار مىدهند و هدف تربيتى آنها آگاه مىشويم . اين هدفها را اگر بشناسيم و به سوى آنها حركت كنيم نه تنها زيانى از آن نمىبينيم بلكه بسا شود كه ما را سودمند افتد . خداى تعالى مىفرمايد :
وَ ما أَرْسَلْنا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا أَخَذْنا أَهْلَها بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ
- و ما هيچ پيامبرى را به هيچ قريهاى نفرستاديم مگر آنكه ساكنانش را به سختى و بيمارى گرفتار كرديم ، باشد كه تضرع كنند . » پس تضرع كردن هدف سختى و بيمارى است در زندگى . به نظر من « بأساء » كه در متن اين آيه آمده ، هر گونه بدى است كه عامل آن خود انسان باشد ، چون جنگها و فقر ناشى از وضع بد اجتماعى و ستم و ترور . در حالى كه « ضرّاء » به معنى زيانى است كه بشر را از طبيعت مىرسد چون بيماريها و امثال آن .