نامه در يك نگاه
اين وصيّتنامه كه امام عليه السلام همواره به دست عاملان جمع آورى زكات مىداد ، مشتمل بر نكات بسيار دقيق و ظريف و حساب شدهاى است كه ادب اسلامى و نهايت رعايت عدالت را دربارهء همهء مسلمين و از آن فراتر حتّى دربارهء حيوانات نشان مىدهد .
در بخش اوّل اين نامه ، به مأموران جمعآورى زكات توصيه مىكند كه با قصد قربت و نيّت خالصانه و تقواى الهى حركت كنند و هرگز به تهديد و تخويف متوسّل نشوند و بيش از حق الهى را از كسى نگيرند .
در بخش دوم به نكات ظريف و دقيقى در مورد نخستين برخورد با مردمى كه زكات در اموال آنهاست ، اشاره مىكند كه آميخته با نهايت لطف و محبّت و ادب است .
در بخش سوم چگونگى جدا كردن حق اللَّه از اموال مردم از طريق قرعه را شرح مىدهد تا هيچ گونه اجحافى به كسى در اين قسمت نشود .
در بخش چهارم دستورات متعدّدى مىدهد دربارهء خوش رفتارى با چهارپايانى كه به عنوان زكات گرفته مىشوند كه برتر و بالاتر از حقوقى است كه مدعيان حمايت حيوانات اظهار مىكنند .
مرحوم كلينى بعد از آنكه اين نامه را از امام صادق عليه السلام از على عليه السلام نقل مىكند مىافزايد : امام صادق عليه السلام در اينجا گريست و به راوى كه بريد بن معاويه است فرمود : اى بريد به خدا سوگند كه همهء حرمتها ( بعد از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله ) بر باد رفت و عمل به كتاب اللَّه و سنّت پيغمبر صلى الله عليه و آله به فراموشى سپرده شد و بعد از شهادت امير مؤمنان صلى الله عليه و آله ، هيچ حقى در ميان مردم برپا داشته نشد .
جالب اينكه نويسندهء مصادر بعد از ذكر اين بخش از كلام امام صادق عليه السلام مىگويد : به خداوند متعال سوگند ياد مىكنم كه پيش از اينكه به روايت مرحوم