شرح و تفسير
بيدار باشيد كه آزمون بزرگ در پيش است !
همان گونه كه در بالا اشاره شد و بعضى از مفسّران نهج البلاغه همچون « ابن ابى الحديد » به آن تصريح كردهاند ، اين خطبه يكى از مهمترين خطبههاى امام است كه پس از بيعت به خلافت ايراد فرمود و هشدارهاى مهمّى نسبت به مسائل آينده به مردم داد و راه نجات از خطرها و انحرافاتى كه ممكن است در پيش باشد را به آنها دقيقا نشان داد .
نخست براى بيان اهميّت مطلب مىفرمايد : « ذمّهام در گرو اين سخنانى است كه مىگويم و من صدق آن را تضمين مىكنم » ( ذمّتي بما اقول رهينة و انا به زعيم « 1 » . اشاره به اين كه صدق اين گفتار و حقّانيّت آن را صد در صد تضمين مىكنم و خود را در گرو آن مىدانم و شما با اطمينان خاطر آن را بپذيريد و به آن پايبند باشيد .
ذكر اين تعبير براى جلب توجّه شنوندگان و اهميّت دادن به محتواى اين سخنان و جدّى گرفتن اين هشدارهاست .
سپس مىافزايد : « كسى كه عبرتهاى حاصل از سرگذشت پيشينيان ، پرده را از مقابل چشم او نسبت به عقوبتهاى كه در انتظارش مىباشد بردارد ( روح تقوا در او زنده
هامش
( 1 ) « زعيم » از مادهء « زعم » به گفتهء « راغب در مفردات » در اصل به معناى بيان سخنى است كه احتمال خلاف در آن مىرود سپس به شخصى كه كفالت چيز يا شخصى را مىكند « زعيم » گفتهاند چون همواره در معرض اتّهام مىباشد و در جملهء بالا « زعيم » به معناى كفيل و ضامن صدق و راستى آمده است ، « زعامت » به معناى رهبرى و « زعيم » نيز گاه به معناى رهبر مىآيد چون متكفّل كارهاى مهم است .