گفتيم اين ( ابليس ) دشمن تو و همسر توست ، مبادا شما را از بهشت بيرون كند كه به درد و زحمت خواهيد افتاد » . « 1 » در بعضى از روايات نيز آمده كه آدم هرگز از آن درخت ممنوع نخورد ، بلكه از درختهاى مشابه آن خورد و لذا شيطان به هنگام وسوسه به آنها گفت : خداوند شما را از اين درخت نهى نكرده ( يعنى از ديگرى نهى كرده ) :
« وَ قالَ ما نَهاكُما رَبُّكُما عَنْ هذِهِ الشَّجَرَةِ »
. « 2 » توجّه به اين نكته نيز لازم است كه قرآن مىگويد : ابليس براى آدم سوگند ياد كرد كه من خيرخواه شما هستم كه مىگويم از اين درخت بخوريد :
« وَ قاسَمَهُما إِنِّي لَكُما لَمِنَ النَّاصِحِينَ »
« 3 » و تا آن روز ، نه آدم و نه حوّا ، سوگند دروغى را نشنيده بودند و به همين جهت تحت تأثير وسوسهء شيطان واقع شدند . البتّه اگر آنها دقّت مىكردند پى به دروغ ابليس مىبردند ، زيرا قبل از اين سخن ، از خداوند شنيده بودند كه شيطان دشمن آنهاست و به يقين نبايد به قسمهاى دشمن اعتماد كرد و او را خيرخواه دانست .
3 - درخت ممنوع چه بود ؟
در اين كه آيا اين شجره ( درخت ) كه براى آدم ، خوردن از آن ممنوع بود ، اشاره به يك درخت معمولى خارجى يا يك امر معنوى اخلاقى است و اگر مادّى يا معنوى است اشاره به كدام درخت يا كدام صفت از صفات است ، در ميان مفسّران مورد گفتگوست ، گر چه در كلام مولا امير مؤمنان ( ع ) در اين خطبه اشارهاى به آن نشده ولى چون به داستان ابليس و وسوسهها و فريب او اشاره
هامش
( 1 ) سورهء طه ، آيهء 117 .
( 2 ) تفسير نور الثقلين ، جلد 2 ، صفحهء 11 ، حديث 34 . سورهء اعراف ، آيهء 20 .
( 3 ) سورهء اعراف ، آيهء 21 .