و بعضى ديگر رضايت ندهند ، يا ميّت بر عدم تشريح وصيّت كرده باشد ، تكليف چيست ؟
جواب : هرگاه تشريح جهت احقاق حقوق اولياى دم باشد ، و آنها حاضرند از حق خود بگذرند و تشريح نشود ، نبايد تشريح كرد . ولى اگر پيشگيرى از يك مشكل مهمّ اجتماعى متوقّف بر آن باشد ، رضايت آنها شرط نيست .
سؤال 1463 - تشريح بدن جنين چه حكمى دارد ؟ بر فرض جواز ، آيا ديه دارد ؟
جواب : در صورتى كه براى پيشرفت علم جهت حفظ جان مسلمين ضرورتى داشته باشد تشريح جايز است ، و ديه هم ندارد .
سؤال 1464 - آيا خريدوفروش ميّت مسلمان جهت تشريح ، در جايى كه كافر در دسترس نباشد ، جايز است ؟
جواب : هرگاه آن تشريح براى فراگرفتن علم پزشكى جهت جان مسلمين ضرورت داشته باشد ، و از غير اين راه دسترسى نداشته باشيد ، مانعى ندارد .
سؤال 1465 - برخى از اساتيد براى فراهم ساختن استخوان جهت تشريح ، نمره در نظر مىگيرند . آيا براى چنين كارى تشريح استخوانهاى مكشوفه از قبرستان جايز است ؟ آيا در اين جهت ، ميان قبرهاى قديمى و جديد ، استخوانهاى زير زمين و آنچه در سطح قرار گرفته ، زن و مرد ، تفاوتى وجود دارد ؟
جواب : هيچ كدام جايز نيست .
سؤال 1466 - نگاه كردن به دستگاه تناسلى مردان و زنان ميّت در حال تشريح چه حكمى دارد ؟ آيا اين حكم در مورد بدن مسلمانان و غير مسلمانان يكسان است ؟
جواب : جز در موارد ضرورت جايز نيست ؛ و فرقى در ميان آنها نيست .
سؤال 1467 - جدا كردن اعضاى مرده چه حكمى دارد ؟ آيا در اين حكم فرقى ميان رضايت قبلى و عدم آن ، يا رضايت ولى و عدم رضايت وى ، تفاوتى وجود دارد ؟
جواب : جز در موارد ضرورت براى تشريح ، با شرايطى كه در مسألهء 2449 رسالهء توضيح المسائل گفتهايم ، يا در مواردى كه معالجات ضرورى أحيا بدون آن ممكن نيست ، جايز نمىباشد .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 529
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٢٩