سؤال 838 - آيا مىتوان زمينى را كه وقف خاصّ يك آبادى يا شهرك است ، و در آن قبرستان بوده ، تخريب كرد ، و دوباره براى ساخت و سازهاى شخصى استفاده نمود ؟
جواب : در صورتى كه وقف براى دفن اموات باشد نمىتوان آن را تغيير داد ؛ مگر اين كه دفن اموات در آن ممكن نباشد . در اين صورت مىتوان براى كارهاى خير از آن استفاده كرد ؛ مانند مسجد و مدرسه و درمانگاه .
سؤال 839 - آستان مقدّس محمد هلال بن على عليه السلام در آران كاشان ، مانند امامزادگان سطح كشور ، به صورت هيات امنايى اداره مىشود . هيأت أمناى اين امامزاده از ابتدا جهت ساخت و ساز و تأمين مخارج آستانه اقدام به فروش زمينهاى اطراف نموده ، و اهالى با حاصل دسترنج قالىبافى - كشاورزى و كارگرى خود اقدام به خريد قسمتى از زمينهاى مذكور جهت قبر بر اساس نياز خود كردهاند ، و در آن زمان به جاى رسيد قبور ، فقط قبض نذورات تحويل خريداران مىشد . در حال حاضر كه طرح گسترش و نوسازى و بازسازى آستانه در حال اجرا مىباشد ، هيأت امنا بدون در نظر گرفتن رضايت صاحبان قبور ، اقدام به فروش مجدّد تعدادى قبور از پيش فروخته شده ، به متقاضيان جديد نموده است . و وقتى با اعتراض صاحبان اصلى روبرو شده ، در جواب اظهار مىدارند كه آستانه هزينههايى دارد ، و جهت تأمين مخارج مذكور بايستى اين قبور فروخته شود ، علاوه بر اين كه معاملات قبلى اعتبارى ندارد . با توجّه به مطالب فوق لطفاً به سؤالات زير پاسخ دهيد :
1 - حكم فروش قبور به متقاضيان جديد بدون رضايت صاحبان اصلى چيست ؟
2 - حكم استفاده از مبالغ بدست آمده ( از فروش اين گونه قبرها ) جهت ساخت و ساز و مصارف ديگر در آستانه چيست ؟
3 - در صورتى كه صاحبان اصلى قبور رضايت نداشته باشند ، نماز در صحن اين آستانه چه حكمى دارد ؟
4 - حكم مردگانى كه در اين قبور تازه خريدارى شده از طرف صاحبان جديد خاكسپارى مىشوند چيست ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 317
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣١٧