ضمن عقد نكاح ، شرط زير را نيز متعهّد گرديد :
« در ضمن عقد خارج لازم شرط شد كه هر زمان زوج خانهء ملكى تهيّه نمود ، دو دانگ آن را به طور رسمى به زوجه انتقال دهد . » على رغم مرسوم بودن چنين شرطى در محاضر ، وكيل زوج ادّعاى باطل بودن آن را مىنمايد . لطفاً در اين رابطه بفرماييد : با توجّه به اين كه مشروط در عقد فوق ملك به عنوان عام نبوده ، بلكه به صورت خانه بوده ، و آن هم به صورت دو دانگ از شش دانگ تعيين شده است . آيا بازهم شرط مورد نظر مجهول و باطل است ؟
جواب : با توجّه به اين كه مشخّصات خانه از نظر متراژ و قيمت و مانند آن تعيين نشده ، شرط مجهول بوده و خالى از اشكال نيست . بهتر آن است طرفين در مورد خانه با هم مصالحه كنند .
سؤال 615 - اگر مردى قبل از جارى شدن صيغهء عقد ، و به هنگام گفتگوهاى مقدّماتى ازدواج ، توافقنامههاى شروط ضمن عقد كتبى با دختر امضا كند ، كه متضمّن شروط رفتارى و فعلى باشد . يعنى در زندگى اين كار را بكند يا نكند ، و مخالف مقتضاى عقد هم نباشد . از جمله « با دار و ندار شوهر بسازد » و « تا قبل از بچّهدار شدن و سر و سامان گرفتن زندگى ، ما بقى مهريّه را از او مطالبه نكند » و دختر پس از گفتگو و مطالعهء آنها ، كتباً بنويسد : « من با تمام آنها موافقم » و امضا كند .
ولى اين شرط در ذيل قبالهء رسمى نوشته نشود . آيا اين شروط اعتبار و سنديّت دارد ؟ اگر زن جهت فريب و جلب رضايت مرد آنها را قبول كرده ، ولى پس از ازدواج تخلّف و عهدشكنى كند ، و آنها را به تمسخر بگيرد ، و سه ماه بعد از عروسى مهريّهء خود را به اجرا بگذارد ، با توجّه به اين كه با عدم قبول شروط ، عقد واقع نمىشد ، وضعيّت اين عقد چگونه است ؟ آيا زوجه تدليس كرده است ؟ آيا وى مىتواند على رغم اين كه سه دانگ از منزل مسكونى به نام وى شده ، و مبالغ هنگفتى طلاجات و جواهرات و بقيّهء اقلام مهريّهء خود را گرفته ، بقيّهء آن را طلب كند ؟ آيا منزل مسكونى و محلّ كسب شوهر از مستثنيات دين و مهر زوجه محسوب مىشود ؟
جواب : هرگاه قبلًا توافق بر شروطى شده و طرفين آن را امضا كردهاند ، سپس
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 233
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٣٣