فصل بيست و يكم : احكام حجر
سؤال 565 - دربارهء رابطهء بلوغ و رشد بفرماييد :
الف ) آيا بين دو صفت بلوغ و رشد ، شرعاً ملازمهاى وجود دارد ؟
ب ) در صورتى كه جواب سؤال اوّل منفى است ، آيا سنّ بلوغ مىتواند امارهء رشد قرار گيرد ؟
ج ) در صورت جدايى رشد از بلوغ ، و لزوم اثبات رشد پس از بلوغ ، آيا اثبات رشد تنها در امور مالى لازم است ، يا در امور غير مالى نيز بايد رشد ثابت شود ؟
د ) در صورتى كه رشد را در امور مالى لازم بدانيد ، آيا براى تصرّف در تمامى اموال اثبات رشد لازم است ، يا لزوم آن در خصوص اموالى است كه در اختيار ديگران مىباشد ؟
جواب الف تا د : بلوغ و رشد ملازم يكديگر نيستند ، و غالباً رشد بعد از بلوغ است . رشد مراتبى دارد ؛ رشد در امور مالى ( گاه در اموال كم رشيد است ، و گاه در اموال زياد ، ) رشد در امر ازدواج ، و مانند آن . و تا رشد عقلانى به قدر كافى در هر مرحله نباشد ، تصرّفات نافذ نيست ؛ نه در شرع ، و نه نزد عقلاى عرف .
سؤال 566 - عقبماندههاى ذهنى ، على رغم سنهاى بالا ، از نظر درك و عقل گاه در حدّ كودكان 12 ساله ، يا پايينترند . آيا تكليف شرعى از آنها ساقط است ؟
جواب : در صورتى كه به اندازهء كافى شعور و تمييز داشته باشند كه بتوانند عبادات را انجام دهند ، مكلّف به تكاليف شرعيّه هستند .
سؤال 567 - آيا كودكان ناشنوا ، به دليل تأخير در رشد اجتماعى ( به واسطهء كمبود گنجينهء لغات ، ) ديرتر از افراد سالم به سنّ تكليف مىرسند ؟