آقايان مورد اعتماد در قم نيز همين كار را در وقت ديگرى انجام داده بودند و نتيجه آن نيز همين بود . بنابراين عقيده ما اين است كه آنچه اخيراً مورد عمل قرار گرفته ، كه وقت اذان صبح را حدود 10 دقيقه عقب كشيدهاند ، و با توجّه به اين كه حدود 5 دقيقه نيز اذان طول مىكشد ، بعد از پايان اذان وقت نماز صبح داخل شده است و قبل از آن مشكل است .
سؤال 138 - شخص مكلّفى 5 دقيقه مانده به اوّل غروب شرعى مىخواهد نماز ظهر و عصر را بجا آورد ، با احتساب يك دقيقه براى هر ركعت ، 4 دقيقه اوّل را نماز ظهر بجا مىآورد ، منتها در نماز ظهر به دليل شكّ بين 3 و 4 احتياج به نماز احتياط جهت تكميل نماز ظهر اقامه شده دارد ، آيا يك دقيقه باقيمانده را نماز عصر بخواند ، يا صرف نماز احتياطى مكمّل ظهر نمايد ؟
جواب : نماز عصر را بجا آورد و نماز ظهر را قضا كند .
سؤال 139 - تعدادى از پرسنل شركت فولاد آلياژ ايران ، براى آموزش فنى ، مدّتى به كشورهاى اروپايى مىروند ، در مناطق شمالى اروپا ، واقع در بالاى مدار قطبى ، از 26 ماه مه ( 5 خرداد ) تا 18 ژوئيه ( 27 تير ) خورشيد در آسمان غروب نمىكند ، در 21 ژوئن در « ماپاراند » واقع در خليج « بوتينا » ، طول روز 23 ساعت و در « آكين » ، در منتها اليه جنوب ، 17 ساعت مىباشد . تكليف نماز و روزه اين برادران در اين ايّام چيست ؟
جواب : در مناطقى كه خورشيد غروب نمىكند ، يا طول روز بسيار زياد و خارج از متعارف مناطق مختلف دنياست ، بايد بر طبق مناطق معتدله در آن فصل از سال عمل كنند ؛ يعنى اگر در مناطق معتدله ( روى همان خطّ نصف النهار ) روزها در آن موقع 14 ساعت است و شبها 10 ساعت ، به همان صورت نماز و روزه خود را تنظيم كنند ؛ شرح بيشتر درباره اين موضوع را در كتاب « معراج ، شقّ القمر ، عبادت در قطبين » نوشتهايم .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 73
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٣