اگر موتور سوار كودكى را در وسط خيابان ببيند و همين جريان پيش آيد ، حكم چيست ؟ اگر كسى چاهى را در جادّهاى عدواناً حفر كند و عابرى براى احتراز از سقوط در آن ، به سمت ديگر حركت كند و در نتيجه در درّهاى بيفتد ، آيا حفركننده ضامن است ؟
جواب : در صورتى كه موتورسوار بر اثر برخورد با گوسفند ، سقوط مىكرد و كشته مىشد ، ديه او بر صاحب گوسفند بود ؛ به شرط اين كه صاحب گوسفند در حفظ گوسفند سهلانگارى كرده باشد و آن محل ديد نداشته باشد . ولى در محلّ كلام كه حادثه بر اثر فرار اشتباهآميز موتورسوار به وجود آمده ، بايد خسارت در ميان آن دو تقسيم شود ، هر كدام به نسبت تأثيرشان در اين حادثه . و اگر ديد داشته باشد ضامن بودن صاحب گوسفند محلّ اشكال است . و امّا در مورد كودك در جايى كه ولىّ او در حفظ او سهلانگارى كرده و به محلّى از جادّه رفته است كه ديد ندارد ، همان حكم جارى است . در مورد چاهى كه ديد ندارد ، حفركننده چاه ضامن است .
سؤال 1581 - شخصى كتابى را از كسى امانت گرفته و براى استفاده به جلسه امتحان مىآورد ، پس از استفاده آن را به « مراقب » امتحان مىدهد تا به هر كس خواست بدهد ، او نيز چنين مىكند ؛ آخرين استفادهكننده بعد از استفاده ، كتاب را همان جا گذارده و خارج مىشود ، چه كسى ضامن است ؟
جواب : در صورتى كه نفر اوّل مجاز بوده به ديگران بدهد ، نفر آخر كه آن را در اختيار گرفته و در حفظ آن كوتاهى كرده ضامن است ، و در صورتى كه مجاز به اين امر نبوده ضامن اصلى خودش مىباشد .
سؤال 1582 - اگر كسى با عرضه انبوه كالا ، با بدنمايى آن ، يا هر ترفند ديگرى سبب كاهش بهاى آن گردد آيا ضامن است ؟
جواب : هر كس در مورد كالاى خود مىتواند هر تصميمى بگيرد ؛ ولى اگر
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 545
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٤٥