جمعه را بجا آورد باطل است ، و در صورتى كه وقت باقى است ، بايد پس از ايراد خطبهها مجدّداً نماز جمعه را بخواند ؛ ولى اگر نسبت به حكم مسأله جاهل بوده ، يا اشتباه كرده احتياط واجب آن است كه خطبهها و نماز را اعاده كند .
مسأله 379 - در خطبه اوّل حمد الهى واجب است و به هر لفظى كه حمد الهى محسوب شود جايز است ؛ ولى احتياط مستحب آن است كه به لفظ جلاله « اللّه » باشد و پس از آن به ثناى الهى بپردازد و سپس به پيغمبر اسلام ( صلى الله عليه و آله ) درود فرستد ، و واجب است مردم را به تقوا سفارش كند و يك سوره كوچك از قرآن را بخواند . و در خطبه دوّم نيز حمد و ثناى الهى ( به صورتى كه ذكر شد ) و درود بر پيغمبر اسلام ( صلى الله عليه و آله ) واجب است . در اين خطبه نيز به تقوا سفارش كند و سوره كوچكى از قرآن تلاوت نمايد .
مسأله 380 - احتياط واجب آن است كه در خطبه دوّم پس از درود بر پيغمبر ( صلى الله عليه و آله ) ، به ائمّه معصومين ( عليهم السلام ) نيز درود فرستد و براى مؤمنين استغفار كند . و بهتر است از خطبههاى منسوب به امير المؤمنين ( عليه السلام ) يا آنچه از ائمّه معصومين ( عليهم السلام ) وارد شده انتخاب كند .
مسأله 381 - شايسته است امام جمعه ، خطيب و بليغ باشد و به تناسب اوضاع زمان و مكان سخن گويد و عبارات فصيح و روان به كار برد . به حوادثى كه در سراسر جهان براى مسلمين مىگذرد ، بخصوص حوادث منطقه خود ، آشنا باشد . مصالح اسلام و مسلمين را تشخيص دهد ، چنان شجاع باشد كه در راه خدا از ملامت و نكوهش احدى بيم به خود راه ندهد . در اظهار حق و ابطال باطل بر حسب شرايط زمان و مكان صراحت داشته باشد . امورى از قبيل مواظبت در اوقات نماز ، و عمل به روش صلحا و اولياى خدا را ، كه موجب تأثير كلام او در مردم است ، رعايت كند . اعمال او با مواعظ و وعده و وعيدهايش تطبيق نمايد . از آنچه كه موجب وهن او و
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 137
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٣٧