فصل چهل و چهارم : احكام ديات
موجبات ضمان
سؤال 1290 - هرگاه يك نفر نفت يا مادّه محترقه ديگرى روى متاع شخصى بريزد و شخص ديگرى به آن كبريت بزند و آن مال تلف شود ، ولى هركدام مدّعى است كه ديگرى كبريت زده ، تكليف چيست ؟
جواب : در صورتى كه معلوم شود يكى از آن دو نفر اين كار را انجام دادهاند و دليلى بر اثبات مقصّر واقعى نباشد ، ضمان در ميان آنها تقسيم مىشود .
سؤال 1291 - در منطقه جنگى ، سرباز رانندهاى به همراه مافوقش نفربرى را در آب عميق شستشو مىدادهاند ، موتور به علّتى خاموش شده و نفربر زير آب مىرود و تعدادى سرباز كه روى آن بودهاند خود را در آب پرتاب مىكنند ولى دو نفر آنها غرق مىشوند . راننده تأكيد دارد كه ما فوق من دستور داده و شخص ما فوق منكر است . حال با توجّه به اين كه غرقشوندگان ملزم به سوار شدن نبودهاند و قبل از زير آب رفتن خود را در آب انداختهاند ، آيا راننده ضامن است ؟
جواب : چنانچه نفربر را براى شستشو مىبرده و همه مىدانستهاند و بعضى به ميل خود سوار آن شدهاند يا باقى ماندهاند ، راننده ضامن نيست و همچنين اگر ماندن آنها روى نفربر موجب نجات آنها مىشده و آنها عجله كردهاند و خود را به آب پرتاب كردهاند ، باز راننده ضامن نيست . ادّعاى راننده مبنى بر اين كه ما فوق دستور داده ، در حالى كه طرف منكر باشد هيچ فايدهاى ندارد حتّى اگر منكر هم