هر كه با عقل آشنا باشد * از همه عيبها جدا باشد « 1 »
يكى از عرفا گفته است : چه حيوان چموشى محتاجتر است به لجام محكم ، از نفس خودت . « 2 »
يكى از زاهدان گفته : دشمنان انسان سه چيز است : دنيا ، شيطان و نفس او ، خود را از دنيا با زهد و بىاعتنائى به آن و از شيطان با مخالفت با آن و از نفس با ترك شهوات آن ، حفظ كن . « 3 »
سقراط حكيم مريض بود به او گفتند : براى شما مرغى ذبح كنيم ، گفت : دلهاى كسانى كه در باب معرفت حقايق غرق باشند ، منبرهاى فرشتگان و ملائكه است و شكمهاى كسانى كه از شهوات لذت برند ، قبرهاى حيوانات هلاك شده است . « 4 »
يكى از حكماى هند گفت : از دو دسته از مردم بايد پرهيز كرد و دورى گزيد ، يكى كسى كه بگويد : نه ثوابى ، نه عقابى ، نه معادى و نه نيكى و نه گناهى است ( منكر اين امور باشد و خداشناس نباشد ) و ديگر آنكه مالك شهوت خود نباشد و قادر بر گرداندن قلب و ديدهاش از شهوت نباشد . « 5 »
در روايتى آمده است :
« اسْتَهِينُوا بِالموت كيلا تَمُوتوا و امِيْتُوا الشهواتِ تَخْلُدُوا » :
« مرگ را خوار و حقير شماريد تا نميريد و شهوات را بميرانيد تا زندگى جاودانه يابيد » . « 6 »
يكى از عوامل خاموش كردن شعلههاى خانمانسوز شهوات ، حفظ شكم و عدم پرخورى است كه حضرت در فراز قبل متذكر شدهاند و گويا اين فراز معلول فراز
هامش
( 1 ) . ترجمه و شرح مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه ، از حسن مصطفوى ، صفحه 160 با تلخيص .
( 2 ) . احياء العلوم غزالى ، جلد 3 ، صفحه 66 .
( 3 ) . همان مدرك .
( 4 ) . اخلاق محتشمى ، صفحه 349 .
( 5 ) . همان مدرك ، صفحه 348 .
( 6 ) . همان مدرك ، صفحه 347 . .