ابعاد شخصيت كلينى
مىتوان مدعى شد كه شيخ كلينى رحمه الله از وثاقت و اعتبار كامل برخوردار بوده و شخصيت برجسته و چند بعدى ايشان ، سبب شده كه از ديرباز تا به حال ، كسى از سيره نگاران سخنى در قدح وى نگويد و در عوض هر كس به گونهاى ، او را مدح كند .
اكنون نگاهى به ديدگاههاى بزرگان دربارهء ايشان مىافكنيم :
رجالى بزرگ شيعه مرحوم ابوالعباس نجاشى ( متوفاى 450 ) دربارهء كلينى رحمه الله گويد :
محمد بن يعقوب كلينى ، كه علّان كلينى رازى - رى شهرى - دايىاش بوده است ، استاد برجسته عالمان ما به روزگار خودش در رى بوده است . وى موثقترين مردم در حديث گزارى بوده است .
كلينى كتاب كافى را طى بيست سال نگاشته است . . . و ما تمام كتابهاى ايشان را از گروهى از استادان خويش نقل كردهايم . « 1 »
شيخ الطائفه ( متوفاى 460 ) دربارهء كلينى ، فرموده است :
محمد بن يعقوب كلينى ، با كنيه ابوجعفر اعور ، فردى والاقدر و آشنا به روايات است كه تأليفات بسيارى از جمله كتاب معروف كافى دارد و ما كتابهاى ايشان را در كتاب خود به نام الفهرست معرفى كردهايم . « 2 »
همو در الفهرست گويد :
محمد بن يعقوب كلينى كه كنيهاش ابوجعفر است ، فردى مورد وثوق و دانا به روايات است و كتابهايى از جمله كافى دارد كه شامل سى كتاب است و نخستين بخش آن ، كتاب عقل و فضيلت علم نام دارد . . . شيخ مفيد محمد بن محمد بن نعمان راجع به تمام كتابهاى ايشان براى ما گزارش كرده است . « 3 »
مرحوم شيخ صدوق ( متوفاى 381 ) با عنوان « الشيخ الفقيه » ، كلينى را ستوده است . « 4 »
مرحوم شيخ مفيد ، اسطوانه بزرگ ديگر تشيع ( متوفاى 413 ) در مقام ستايش كتاب
هامش
( 1 ) . رجال النجاشى ، ص 266 و 267 .
( 2 ) . الطوسى ، رجال الطوسى ، ص 439 ، رقم 6277 .
( 3 ) . همو ، الفهرست ، ص 210 و 211 ، رقم 602 .
( 4 ) . فصلنامهء علوم الحديث ، شمارهء اول ، ص 218 ، محرم 1418 ق ، به نقل از « فضل الكوفة ومساجدها » ، ص 49 .