همو در كتاب الارشاد مىنويسد :
امام صادق عليه السلام آگاهترين برادرانش از حيث قدر ، و جليلترين ايشان نزد عامه و خاصه است . مردم از آن حضرت علوم مختلف نقل كردند و نام او را در شهرها پراكندند . و علما ، از هيچ يك از ائمه اهل البيت ، به اندازهاى كه از او نقل كردهاند ، روايت ننمودهاند . اصحاب حديث نام راويانى را كه از او روايت كردهاند ، با اختلافى كه بر حسب آراء و مقالات دارند نقل كردهاند ، كه به چهار هزار نفر رسد . « 1 »
2 . امين الاسلام طبرسى ( م 548 هجرى ) در كتاب اعلام الورى مىنويسد :
چهار هزار تن از مشهورترين دانشمندان ، از امام صادق عليه السلام روايت كردند و از پاسخهاى آن حضرت در مسائل ، چهارصد كتاب معروف نگاشتهاند كه « اصول » ناميده مىشود . آن اصول را اصحاب امام صادق و اصحاب فرزندش امام كاظم عليهما السلام روايت كردهاند . « 2 »
3 . ابن شهر آشوب ( م 588 هجرى ) در كتاب المناقب مىنويسد :
افراد موثّقى كه از امام صادق عليه السلام روايت كردهاند ، چهار هزار تن مىباشند ، و اسامى ايشان در كتاب الرجال ابن عقده مذكور است . « 3 »
4 . محقق حلّى ( م 676 هجرى ) در كتاب المعتبر مىگويد :
بالغ بر چهار هزار نفر ، از حضرت صادق عليه السلام روايت كردهاند . و به تعليم آن حضرت ، فقهاى دانشمند بسيارى ظاهر گرديدند ، مانند زرارة بن اعين و برادرانش بكير و حمران ، جميل بن صالح ، جميل بن دراج ، محمد بن مسلم ، بريد بن معاويه ، دو هشام ( هشام بن حكم ، هشام بن سالم ) ، ابو بصير ، عبداللَّه و محمد و عمران حلبى ، عبداللَّه بن سنان ، ابوالصلاح كنانى و غير ايشان از دانشمندان بزرگ ، به گونهاى كه از پاسخ سؤالهايى كه از آن حضرت مىشد ، چهارصد اثر تصنيف گرديد كه « اصول » ناميده شد . « 4 »
هامش
( 1 ) . الارشاد ، ص 253 .
( 2 ) . اعلام الورى ، ص 276 .
( 3 ) . المناقب ، ج 4 ، ص 247 .
( 4 ) . وسائل الشيعة ، ج 20 ، ص 72 .