/ 62
تدبّر و سياق قرآنى
سياق در بيان واقعيت علمى براى قرآن نقشى بزرگ دارد ، و سبب آن اين است كه قرآن ارتباط آيهاى را به آيهء ديگر به صورت دقيق مورد ملاحظه قرار مىدهد . و پيوستگى آيات يا كلمات داخل يك آيه به يكديگر ، از يكى از دوگونه خارج نيست : ارتباط علمى يا تربيتى .
1 - ارتباط و پيوستگى علمى
قرآن ، واقعيت ارتباط حقيقتى را به حقيقت ديگر منعكس مىسازد و آنها را با هم ذكر مىكند ؛ مثلا : خداوند سبحانه و تعالى مىگويد : « فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ » - و بدان كه معبودى جز خداى يگانه نيست و براى گناهت آمرزش بخواه . رابطهء ميان آمرزشخواهى از گناه و يگانه شناسى خدا رابطهاى واقعى است كه حقيقت پروردگارى از يك سو و بندگى از سوى ديگر آن را تثبيت مىكند . چه معتقد بودن به يگانگى خدا مستلزم معتقد بودن به بندگى فرد است ، و آشكار است كه بنده مىبايستى در برابر خدا خاضع و خاشع باشد . / 63 و درست همانند اين علاقه و ارتباط در اين گفتهء خداى تعالى موجود است : « وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ » ( 25 / 21 ) -