تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 592

« لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذىً وَ إِنْ يُقاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ - هرگز به شما زيان نرسانند و جز آزارى وارد نسازند ، و اگر به جنگ با شما برخيزند ، پشت كنند و يارى نشوند . » [ 112 ] آنان خوار و ذليل‌اند ، و هر جا كه مردمان ايشان را بيابند به خوار كردن ايشان مشغول مىشوند ، و در برابر ايشان براى رهايى از اين ذلت تنها يك راه وجود دارد و آن بازگشتن به كتاب خدا و پيروى كردن از سنتهاى فرستادهء خدا ، يا رابطه برقرار كردن با امت اسلام است كه بر ايشان پيشى گرفته است . پس اگر به ريسمان خدا چنگ زنند يعنى به « كتاب خدا و رهبرى اسلامى » زود باشد كه از اين راه به عزت برسند ، و اگر به ريسمانى از مردم يعنى « امت اسلامى » چنگ زنند ، در نتيجه اين تبعيت از امت نيرومند و همپيمانى با آن نيرومند خواهند شد . و گرنه خوارند و اين خوارى و ذلت آنان را به مسكنت و فقر خواهد كشيد و اين همه به سبب آن است كه نيرومندان عقب افتادگى و در معرض بهره‌كشى ديگران قرار گرفتن را بر ايشان تحميل كرده‌اند . « ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ ما ثُقِفُوا - هر جا يافت شوند ، خوارى بر ايشان نوشته شده است ، » يعنى در هر سرزمينى كه ايشان در كنار مسلمانان نيرومندتر از ايشان باشند چنين است . « إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَ حَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَ باؤُ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ - مگر آنكه به ريسمانى از خدا يا از مردم چنگ زده باشند ، و گرفتار خشمى از خدا بازخواهند گشت ، » كه عبارت است از گرفتار اختلافهاى داخلى بودن و عقب افتادگى و مورد بهره‌كشى ديگران بودن ، و حتى بلاهاى طبيعى كه به سبب عقب افتادگى و منكر واقعيت شدن دامنگير ايشان مىشود . « وَ ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ - و فقر و مسكنت بر ايشان نوشته و مقدّر شد . »