/ 34
قرآن و تفسير به رأى
گروهى از مسلمانان چنان تصور مىكنند كه تدبّر در قرآن ، كه تدبّر در قرآن ، جز براى كسى كه بهرهء وافرى از علم داشته باشد ، روا نيست ، و گواه اين پندار خود را بعضى از روايات مىدانند كه در آنها از تفسير قرآن به رأى نهى شده است .
ولى اين گمان كاملا غير منطقى است ، بدان سبب كه خداى متعال ، در آن هنگام كه بندگان خود را به تدبر در قرآن فرمان داده ، و بلكه هر انسان را در هر زمان و هر سرزمينى مخاطب قرار داده ، بر كتاب خود و آفريدههاى خويش دانا بوده است .
خداوند سبحانه و تعالى در كتاب خود چنين گفته است :
«
هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ * وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ
- اين گفتار و بيانى براى مردم ، و راهنما و پندى براى پرهيزگاران است » . ( 138 / 3 ) و آيا ممكن است كه خدا بيانى براى همهء مردم فراهم آورد و آن گاه ايشان را از كوشش براى فهميدن آن يعنى تدبّر در آيات قرآن حكيم منع كند ؟ در اين صورت فايدهء آن چه مىتوانسته است بوده باشد ؟
/ 35 خطابهاى قرآن كه در آنها با
« يا أَيُّهَا النَّاسُ »
عموم مردم ، يا با
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا »
همهء مؤمنان مخاطب كلام خدا واقع مىشوند ، براى آن است كه همگان كلام خدا را بشنوند و آن را بفهمند . آيا با اين حال مىتوان تصور كرد كه