چندان مىكند ، و خدا پر بخشش و داناست . » [ 262 ] گاه بخشيدن مال در راه خدا همراه با اوضاع و احوالى دشوار است ، همچون آنكه صاحب مال اندك مايه باشد و مال خود را به كسى كه از او فقيرتر است انفاق كند ، يا آنكه در عين نيازمندى ديگرى را بر خود ترجيح نهد و آنچه را كه مورد احتياج خودش است به او بدهد ، يا با انفاق سلطههاى طاغوتى را به چالش بخواند ، يا به مداواى جراحت مظلومى بپردازد . و در اين هنگام پاداش به اندازهء مشقت است ، و با اوضاع و احوال موضوعى و نفسانى كه انفاق در آنها صورت مىگيرد بستگى دارد ، و خدا به اين همه آگاه است و مىتواند به سبب آنها بخشش خود را چند برابر كند .
بنا بر اين انفاق در راه خداگونهاى بهرهبردارى در زندگى دنيا و آخرت است ، ولى اين استثمار ، در صورتى كه صاحب آن مواظب نباشد ، و با شهوت شهرت و سلطه مقاومت نكند ، و به دنبال انفاق از منت گذاشتن و آزردن بازنايستد ، به زيان خواهد انجاميد .
«
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لا يُتْبِعُونَ ما أَنْفَقُوا مَنًّا وَ لا أَذىً
- كسانى كه اموال خود را در راه خدا مىدهند ، و در پى آنچه مىدهند منّتى و آزارى بر مردم ندارند ، » و شهوت شهرت يا سلطه در جان ايشان از طريق انفاق سيراب نمىشود ، و نسبت به / 458 فقير بزرگى نمىفروشند ، يا به ناحق بر او ستم روا نمىدارند ، و براى خود طبقهاى عليه طبقهء فقرا تصور نمىكنند ، «
لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
- مزدشان در نزد پروردگارشان است ، و بيمى بر ايشان نيست و اندوهگين نخواهند شد . » [ 263 ] سپس قرآن دربارهء اين شرط دشوار انفاق تأكيد مىكند كه تحقق يافتن آن نيازمند رياضت دادن شديد به نفس امّاره و جلوگيرى دايمى از پيدايش شهوات شيطانى در آن است . آن را تأكيد مىكند و مىگويد :
«
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً
گفتار نيك و