تفسير هدايت (فارسى) — Page 263

كه ديگران چه كرده‌اند ؛ اگر خيرى كرده‌اند براى خود كرده‌اند ، و بر ما است كه كار نيك براى خودمان و بر وفق نيازمنديهاى زمان خود ، انجام دهيم ؛ و اگر كار بدى كرده‌اند براى خود كرده‌اند ، و بر ما است كه چنان نكنيم و دليلمان اين باشد كه آنان نيز چنان كرده‌اند ؛ چه ممكن است آنچه ايشان در زمان خود كرده‌اند به خير ايشان بوده باشد و براى ما نسبت به واقعيت حاضر شر محسوب شود . به همين جهت خدا به صراحت مىگويد : « تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما كَسَبَتْ - آن امتى بود كه گذشت و رفت ؛ آنچه كسب كرده براى خود كرده » . و خير و شر او به خودش مىرسد ، « وَ لَكُمْ ما كَسَبْتُمْ وَ لا تُسْئَلُونَ عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ - و آنچه شما كسب كنيد از آن خود شما است ، و براى آنچه آنان كرده‌اند كسى از شما چيزى نخواهد پرسيد ( و مسئوليتى نداريد ) . » بلكه شما را دربارهء آنچه خود كرده‌ايد مورد سؤال قرار مىدهند ، و به همين جهت لازم است در طرز تفكر خود و در اعمالتان مستقل باشيد ، كه در اين باره پاداش يا كيفر به خود شما مىرسد نه به كسى ديگر . [ 142 ] و تنها ابلهان چنان مىپندارند كه حقيقت واقع ، به دليل آنكه حق است ، حتما باقى و برقرار خواهد ماند . هرگز چنين نيست ، چه امكان آن هست كه واقعيتى نسبت به يك زمان حق باشد و در عصر ديگر چنين نباشد ، و قداست قبله به آن سبب نيست كه خدا در مكان قبله موجود است ، بل بدان سبب كه خداوند متعال به آن فرمان داده گفته است : / 274 « سَيَقُولُ السُّفَهاءُ مِنَ النَّاسِ ما وَلَّاهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِي كانُوا عَلَيْها - مردمان سفيه به زودى خواهند گفت : چه شد كه از قبله‌اى كه بر آن بودند روگردان شدند ؟ » چنان مىپنداشتند كه واقعيت سابق براى امت مسلمان كه رو به قبله‌اى معين براى نماز مىايستاد ، واجب است كه پيوسته ادامه پيدا كند . هرگز چنين