تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 185

در آغاز شب كتاب خدا را تلاوت مىكرد * و در پايان آن مرگش فرارسيد / 183 و چون پاره‌اى از قرآن پارهء ديگر آن را تفسير مىكند ، سياق قرآنى آينده واضحترين بيان براى اين كلمه است . خداوند سبحانه و تعالى مىگويد : « وَ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْداً فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ - و گفتند : آتش جز چند روزى به ما نخواهد رسيد ؛ بگو : آيا از خدا پيمانى گرفته‌ايد كه ( بنا بر آن ) خدا از آن پيمان تخلف نخواهد كرد ، يا اين كه از قول خدا چيزى مىگوييد كه به آن علم نداريد ؟ تفسير كتاب بدان‌گونه كه آرزو مىكنند ، يا به تعبير ديگر : حمل كردن آيات كتاب بر آراء موافق با هواهاى نفسانى خودشان ، و بر آنچه مربوط به مشروع نشان دادن فساد ايشان و فريب دادن خودشان است به اين كه عذاب به آنها نخواهد رسيد ، از آن جهت كه فرزندان خدا و دوستان اويند ، يا از آن جهت كه اولاد پيامبران مكرمند ، يا چيزى شبيه به اين ، و در واقع اين آشكارترين معنى أمنيّة است . و از اين جا به بلاغت تعبير قرآنى در اين گفتهء خداوند متعال پى مىبريم كه گفت : « لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلَّا أَمانِيَّ » و تو گويى تنها امانى كتاب را مىدانند ، يا بدين گونه بر حسب آرزوهاى خود آن را تفسير مىكنند . و در اين معنى آيات ديگرى نيز در قرآن آمده است ، همچون : « وَ قالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كانَ هُوداً أَوْ نَصارى تِلْكَ أَمانِيُّهُمْ » ( 111 / البقرة ) . « لَيْسَ بِأَمانِيِّكُمْ وَ لا أَمانِيِّ أَهْلِ الْكِتابِ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ » ( 123 / النساء ) . و آن امانى كه آنان به وسيلهء آنها خود را فريب مىدهند ، همان است كه سياق قرآنى در آيات آينده آنها را برملا مىسازد .