[ 64 ] المخلاة
( عربى / متفرقه ) در مصر كتابى با عنوان المخلاة از شيخ بهايى به چاپ رسيده ، با قراينى چند مىتوان انتساب آن را به شيخ بهايى مردود دانست :
الف ) شيخ بهايى در مقدّمهء كشكول به كتاب المخلاة و موضوع آن چنين اشاره مىكند : « و بعد فانّى لمّا فرغت من كتابى المسمّى بالمخلاة ، الذى حوى من كل شىء احسنه و احلاه ، و هو كتاب فى عنفوان الشباب ، قد لفقته و نسقته و أنفقت فيه ما رزقته ، و ضمنته ما تشتهى الانفس و تلذّ الاعين من جواهر التفسير و زواهر التأويل و عيون الاخبار و محاسن الآثار و . . . » ( الكشكول ، المقدّمه ، ص 1 ، طبع الاعلمى ) . شيخ در جاى ديگر به نقل از كتاب المخلاة چنين مىگويد : « من كلام بعض الحكماء ارقص لقرد السوء فى زمانه ، لهذا الكلام قصّة المشهورة أوردتها فى المخلاة . . . » ( همانجا ، 173 / 2 ) . افزون بر اينها ، در هنگام بيان ابيات برهان الدين قيراطى و اشعار ابن الخراط اين عبارت را نقل مىكند : « لما كانت هذه القصائد فى المخلاة اقتصرت على هذه القدر فى الكشكول » ( همانجا ، 157 / 3 ) .
در كتاب المخلاة چاپ مصر از « قصّهء ارقص لقرد السوء » ، « قصايد القيراطى و ابن الخراط » و « دعاى عبد اللّه بن استنطال الصحابى » كه شيخ آنها را به نقل از المخلاة در كشكول آورده ، خبرى نيست .
ب ) سبك و سياق شيخ بهايى با روش كتاب المخلاة چاپى همخوانى ندارد . شيخ در آغاز هر كتاب ، مقدّمهاى ذكر مىكند و در آن به نام كتاب و موضوع آن اشاره دارد ، امّا سياق المخلاة چاپى چنين نيست .
ج ) برخى از احاديث نبوى در نسخهء چاپى از طريق ابو هريره روايت شده ، و اين با گونهء روايت شيخ بهايى از احاديث منافات دارد .
د ) مؤلف نسخهء چاپى المخلاة سنّى مذهب است ، لذا احكام فقهى كتاب با فقه شيعه دوازده امامى هماهنگ نيست ، ضمن آنكه مؤلّف در چندين جاى كتاب در مناقب عمر