اصل نهم : عدم اضعفيت صور علميه از وجودات خارجيه . « 1 »
عدم ترتب الآثار الخارجية على الوجودات الذهنية أى الصور العلمية لا يوجب كونها أضعف من الوجودات الخارجية مطلقا ، و ذلك لأن العلم يصير عين جوهر النفس و النفس فوق الطبيعة .
يعنى مترتب نشدن آثار خارجى بر صور علميه ( وجودات ذهنى ) باعث نمىشود كه وجودات ذهنى به طور مطلق از وجودات خارجى ضعيفتر باشند ، چراكه علم عين نفس مىشود و نفس فوق طبيعت است .
اگر گفتيم وجود خارجى آثارى دارد كه اين آثار بر وجود ذهنى بار نمىشود ، اين بدان معنى نيست كه وجود ذهنى از وجود خارجى ضعيفتر است ، بلكه دال بر اين است كه هر موجودى در موطن خويش اثر مربوط به همان مرتبهء وجودى خودش را دارا مىباشد .
به تعبير ديگر ، اگر يك شىء وجود خارجى دارد آثار او هم در مرتبهء خارج مىباشد و يا اگر وجود ذهنى دارد آثار او هم در موطن ذهن خواند بود . همان طورى كه قبلا به عرض رسانديم « 2 » ، اينها در ابتداى راه است و الّا اگر نفس قوى شود مىتواند آنچه را كه در ذهن خود به عنوان صورت علميه دارد در خارج از خود نيز انشاء و ابداع نمايد . پس به طور مطلق نمىتوان گفت وجود ذهنى از وجود خارجى ضعيفتر است ، بلكه اگر به وجود ذهنى از باب اينكه صورت علميهء در نفس ناطقهء انسانى است نظر شود ، مىبينيد كه وجود ذهنى هم عين نفس و متصف به صفات نفس و موجودى ماوراى موجودات طبيعى خواهد بود .
پس چه بسا شىء خارجى داراى اثر خارجى به عنوان شئ مادى است اما وجود
پاورقی
( 1 ) . اصل بيست و دوم رسالهء النور المتجلّى .
( 2 ) . ر . ك : به اصل 19 و 23 .