نتيجه : امكان نيز امرى خارجى است ، زيرا ارتفاع وجوب خارجى است . پس همانطور كه ظرف خود وجوب خارج است ، ظرف ارتفاع آن نيز خارج است :
أمّا انّه موجود في الاعيان . . . فلأنّه قسيم ، في التقسيم ، للواجب الذي ضرورة وجوده في الاعيان ، فارتفاع الضرورة ، الذى هو الامكان ، هو فى الاعيان .
اينكه وجوب امرى خارجى است در اينجا مفروغ عنه فرض شده است ولى برخى از فلاسفه وجوب را نيز از اعتبارات عقلى محض دانستهاند نه امرى خارجى و برخى ديگر بين امكان و وجوب تفصيل قائل شدهاند : امكان را از اعتبارات عقلى محض وجوب را امرى خارجى دانستهاند . بنابراين ، در مسئله سه قول وجود دارد : قول اوّل اينكه امكان و وجوب دو امر خارجىاند ؛ قول دوم اينكه هردو اعتبار عقلى محضاند و قول سوم اينكه امكان اعتبار عقلى محض است و وجوب امرى خارجى است .
2 - 2 - 3 - 7 : امكان وصف است
اثبات اين مطلب بر دو مقدمهء زير مبتنى است :
مقدمهء اوّل : امكان قسم است در يك تقسيم .
مقدمهء دوم : در هرتقسيمى مقسم به اقسام متصف مىشود .
نتيجه : امكان وصفى است كه مقسم به آن متصف مىشود . البته قبلا گذشت كه امكان سلب ضرورتين است و معنايى عدمى و سلبى است و معناى سلبى محض نمىتواند وصف چيزى واقع شود ، پس بايد ، مانند ساير معانى سلبى ، ابتدا ذهن براى آن نحوى ثبوت فرض كند و سپس موصوفش را به آن متصف نمايد :
و اذ كان موضوعا في التقسيم المقتضي لاتّصاف المقسم بكلّ واحد من الاقسام ، كان في معنا وصف ثبوتيّ يتّصف به موضوعه ، فهو معنى عدميّ له حظّ من الوجود و الماهيّة متّصفة به في الاعيان .
3 - 2 - 3 - 7 : امكان وجود منحاز مستقل ندارد
اثبات اين مطلب بر دو مقدمهء زير مبتنى است :
مقدمهء اوّل : وجود و واقعيت امكان در خارج در حد وجود « عدم مضاف » است .