نور هدايتگر نفس انسان است . به اين آيات توجه كنيد :
« يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ لِيُنْذِرَ يَوْمَ التَّلاقِ »
« 1 » و
« وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ وَ لكِنْ جَعَلْناهُ نُوراً نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشاءُ مِنْ عِبادِنا وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ »
« 2 » . و تعبير « ما كنت تدرى » مىرساند كه اين روح با افادهء علم كتاب و نور ايمان ، بر روح ايمان مسيطر و حاكم است و بنابراين بايد اختلاف اين دو روح به شدت و ضعف باشد نه اختلاف به شخص . و تعبير
« وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ »
مىرساند كه اين روح با روح انسانى نيز اتّحادى دارد 19 پس اختلاف آن دو نيز به شدت و ضعف است نه اختلاف به شخص . و از اينجا معلوم مىشود كه درواقع حقيقت روح واحد است و اختلاف به درجات ضعف و شدّت خواهد بود .
سيطرهء روح بر ملائكه
خداوند سبحان در جاى ديگرى مىفرمايد :
« يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ »
« 3 » و
« وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ »
« 4 » كه از آن درمىيابيم روح ، منزلتى والاتر از ملائكه داشته و در عين اتّحاد با آنها به نحوى قائم و مسيطر بر آنهاست كما اينكه اين نكته را از آيات ديگرى نيز مىتوان استفاده نمود :
« قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ »
« 5 »
هامش
( 1 ) . مؤمن ، آيه 15 ؛ روح از امر خويش را بر هر كه خواهد بفرستد تا خلق را از روز قيامت بترساند
( 2 ) . شورى ، آيه 52 ؛ و همينگونه ما روح خود را براى وحى به تو فرستاديم و از آن پيش كه وحى رسد ندانستىكتاب خدا چيست و نفهميدى كه راه ايمان و شرع كدام است و لكن ما آن كتاب و شرع را نور گردانيديم كه هر كس از بندگان خود را بخواهيم به آن نور هدايت كنيم و اينك تو خلق را هدايت خواهى كرد به راه راست
( 3 ) . نحل ، آيه 2 ؛ ملائكه را به روح كه از امر اوست ، نازل مىكند
( 4 ) . انبياء ، آيه 27 ؛ ايشان به امر او عمل مىكنند
( 5 ) . بقره ، آيه 97 ؛ بگو هر كس كه دشمن جبرئيل است پس او به درستى كه قرآن [ و وحى ] را بر قلب تو نازل كرد