يا مانند ارسطوئيان بر بام جهان نشسته و براى كشتار هر دو گروه صفير قهقهه برافكنيم تا رفتار و انديشه مان مطابق عقل ارسطوئى باشد - ؟
4 - علامه طباطبائى ( ره ) مى فرمايد : اخذ براهين در اصول دين ، سپس عزل عقل در مسائلى كه اخبار آحاد درباره شان آمده ، از قبيل ابطال مقدمه به وسيله نتيجه است .
توضيح : اول : خبر واحد ( كه جمع آن اخبار آحاد است ) يعنى حديث غير مستفيض و غير متواتر . و ممكن است نصّ باشد و يا ظاهر .
دوم : مى فرمايد : ما كه اصول دين را بر اساس برهان پذيرفته ايم ، اگر در معارف دينيّه و مسائل مربوط به اصول دين به خبر واحدى كه بر خلاف برهان باشد كاربرد دهيم ، در اين صورت به وسيله نتيج برهان ، مقدمه برهان را ابطال كرده ايم .
يعنى آن چه در خود اصول دين به وسيله برهان به آن رسيده ايم ، همان ها بايد در برهانى كه براى مسائل اصول دين ( معارف ) اقامه مى كنيم مقدمه باشند .
مثال : در اصول دين مسلّم شده كه خدا تك و احد است ، اكنون خبر واحد آمده و مى گويد ( نعوذ بالله ) خدا دو تاست ، بايد برهان را به شرح زير تنظيم كنيم :
اين خبر واحد مخالف اصول مسلّم دين است .
و هر مخالف اصل مسلّم دين مردود است .
پس اين خبر واحد مردود است ( گرچه نصّ هم باشد ) .
اگر برهان را به صورت زير تنظيم كنيم باطل است :
اين خبر واحد مى گويد كه ( نعوذ بالله ) خدا دوتاست .
و هر خبر واحد حجت است .
پس اين خبر و پيامش حجت است .
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى ) — صفحة 66
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٦٦