آنها ملائكه موجودات مستقل و داراى ايمان و كارهائى كه با شعور و اراده تحقق مىپذيرد هستند و آيات بسيار ديگرى نيز در قرآن مجيد هست كه به همين مدعى گواهى مىدهد .
و اما شياطين ماجراى سرپيچى ابليس از سجدهء آدم و محاورهاى كه ميان او و خداى متعال جارى گرديده است در چند جاى قرآن مجيد نقل شده ابليس پس از رانده شدن از ساحت قرب مىگويد : همه ذريه آدم را جز بندگان مخلص گمراه خواهم كرد
« لَأُغْوِيَنَّهُمْ
« 1 »
أَجْمَعِينَ إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ »
و خداى متعال در جواب مىفرمايد : دوزخ را از تو و پيروانى كه از بشر خواهى داشت - به كيفر اعمالتان - پر خواهم نمود
« لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ »
« 2 » .
بديهى است كيفر عمل جز با شعور و ادراك كيفر بيننده صورت نمىبندد و همچنين خداى متعال در جاى ديگر از كلام خود عطف به تهديدى كه ابليس بشر را كرده مىفرمايد :
« وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ »
هامش
( 1 ) سوره ص آيه 83 .
( 2 ) سوره ص آيهء 85 .