برهان هفتم اصالت ماهيت با قول به « تشكيك » سازگار نيست .
توضيح اين برهان متوقف به بيان سه مقدمه زير است :
1 - تمايز دو ماهيت گاهى به تمامى ذات است ، مانند تمايز اجناس عاليه از قبيل كم و كيف و جوهر و . . . كه همه ، متباينات من جميع الجهات مىباشند و ما به الاشتراك ذاتى ندارند تا به ما به الامتياز ذاتى نيازى پيدا كنند .
گاهى تمايز به بعض ذات است ، مانند انواع يك جنس از قبيل انسان و فرس كه به فصول از يكديگر متمايز مىشوند .
گاهى تمايز به بعضى از امور خارج از ذات انجام مىگيرد ، مانند مشخصات افراد يكى از انواع ، مثل زيد ، عمرو ، كه از نظر جهات خارجى باهم تمايز دارند .
مرحوم سبزوارى مىفرمايد :
الميز إمّا به تمام الذات * أو بعضها أو جاء بمنضمات
حكماى اشراق به ميز چهارمى نيز معتقد شدند و آن اينكه ممكن است تمايز در افراد يك حقيقت به خود حقيقت باشد و خود ذات و ماهيت ، داراى مراتب مختلف بوده باشد ، مانند نور كه داراى مراتب مختلف متكثر و داراى حقيقت واحده مىباشد .
حكماى مشاء در حصر تمايز به امور سهگانه اشتباه كردهاند ، زيرا چنانكه گفته شده ميز چهارمى نيز وجود دارد كه از طريق كمال و نقص ، دو شيئ جدا از هم مىشوند و در اينكه يك چنين ميزى وجود