سبع درهمى را بر 3 سبع ذراعى قسمت كنند 6 را بر 3 قسمت كنند دو بيرون آيد و اگر مخرج مختلف باشد عددى حاصل كنند كه هر دو از آنجا بيرون آيد و از آنجا باعتبار مقسوم و مقسوم عليه بگيرند واحدى را بر قسمت ديگرى كنند .
چنان كه خواهند هفت تسعرا بر سه ربع قسمت كنند و 36 مخرج ربع و تسع بود بگيرند و هفت تسع او را كه 28 باشد بر سه ربع او كه بيست و هفت است قسمت كنند واحدى و ثلث تسع واحدى بيرون آيد .
و اگر مقسوم از صحاح باشد و مقسوم عليه كسر يا به عكس يا با هر يكى كسر باشد هر يكى را از آن در مخرج كسر ضرب كنند و حاصل ضرب از مقسوم را در مخرج كسر بر آنچه حاصلشود از ضرب مقسوم عليه در مخرج كسر قسمت كنند آنچه حاصلشود مطلوب باشد .
چنان كه چون خواهند ده را بر چهار و نيم قسمت كنند ده را در دو ضرب كنند تا بيست نصف حاصلشود و چهار را در دو ضرب كنند تا 8 نصف حاصلشود .
پس نصفى را كه در مقسوم عليه بوده باشد بآنضم كنند تا نه نصف شود بيست نصف را بر نه قسمتكنند تا دو و دو تسع بيرون آيد .
و چنان كه چون خواهد 6 و ربعى را بر 5 قسمت كنند 6 را در 4 ضرب كنند و ربعى را كه بود با حاصل ضم كنند تا بيست و پنج ربع حاصل شود پس 5 را در 4 ضرب كنند تا بيست ربع حاصلشود . پس 25 ربعرا بر آن قسمت كنند واحدى و ربعى بيرون آيد
و چون خواهند ده و چهار خمسرا بر چهار و سه ربع قسمت كنند ده را در مخرج ربع و خمس كه آن بيست است ضرب كنند تا دويست نصف عشر حاصل شود و اربعة اخماس واحد را در بيست ضرب كنند چهار خمس بيست حاصل شود كه آن 16 نصف عشر باشد . و حينئذ مقسوم 216 نصف عشر شود پس 4 را در بيست ضرب كنند 80 نصف عشر حاصل شود و ثلثه ارباع را در بيست ضرب كنند تا ثلاثه ارباع بيست حاصل شود كه آن 15 باشد . و حينئذ مقسوم عليه 95 نصف عشر شود پس 216 نصف
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى ) — صفحة 422
مساهمون: أبو الحسن الشعراني
ص٤٢٢