پاكيزه در بهشتهاى عدن . اين است فوز بزرگ و بس و به شما خصلت و عطيّهء ديگر نيز در دنيا مىدهد كه آن را دوست مىداريد و طالب آن مىباشيد و آن ، نصرت از خداوند و فتح نزديكى است از براى شما قرار داد فرموده است و بشارت بده اى پيغمبر به اين فوزها و به اين عطيّه ، مؤمنين را .
خلاصه آن است كه مطلق اقدام نمودن بر تكاليف را ، تجارت در آخرت گويند و سابقا نيز دانسته شد كه خداوند به فرموده
إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ
« 1 » خريده است از مؤمنين نفوس و اموال ايشان را به قيمت و بهايى كه بهشت است و فرموده است كه
الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ طُوبى لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ
« 2 » . يعنى اشخاصى كه در دنيا ، ايمان به حق آوردند و برطبق آن ، اعمال صالحات را كردند از براى ايشان خوشى و نيكويى مرجع مىباشد .
نوع دوم تجارت از براى امور معيشت دنيويه است كه ثمره و نفع آن در دنيا به اين كس مىرسد و آن نيز بر دو نوع است .
اول : آن است كه از براى منافع دنيويه محض و به نيّت محض تحصيل دنياست و به اعتقاد آنكه به دنيا و به متاع آن نمىتوان رسيد مگر به عمل تجارت ، و اين اعتقادى است ، كه فاسد است و عملى است كه مذموم است . چونكه از براى صاحب آن در آخرت بهره و نصيبى نمىباشد مگر آتش جهنم . چنان كه سابقا دانسته شد و زيادتى آن عين نقص و حاصلش بىحاصلى و موجب وزر و و بال و تعب و حساب و ربح آن ، عين خسران مىباشد و از اينجاست كه گفتهاند :
زيادة المرء فى دنياه نقصان * و ربحه غير محض الخير خسران
اهل دنيا كاران را سر به سرها بىسرو سامان ببين * گرچه باشد در زيادت جمله را نقصان ببين
چونكه شد دنيا به غيض حضرت پروردگار * سود آن باشد زيان و ربح آن خسران ببين
هامش
( 1 ) . توبه : 111
( 2 ) . رعد : 29