فصل چهل و هشتم اندر خزانه داشتن و تيمار داشتن قاعده و ترتيب آن
1 - پادشاهان را هميشه دو خزينه بوده است يكى خزانهء اصل و يكى خزانهء خرج ، و مالى كه حاصل شدى بيشتر بخزانهء اصل بردندى و كمتر بخزانهء حرج . و تا ضرورتى نبودى از آن خزينهء اصل خرجى نفرمودندى و اگر چيزى برداشتندى بوجه وام برداشتندى و بدل بجاى بازنهادندى . و چون اين انديشه داشته نيايد هرچه درآيد در اخراجات صرف افتد و اگر ناگاه بمالى حاجت آيد دلمشغولى تولّد كند و در آن مهمّ تقصير و تأخير درآيد . و هرمالى كه آن در وجه خزانه نهاده بودندى از دخل ولايت هرگز آن را
[ 145 a ]
تحويل و تبديل نكردندى تا اخراجات بوقت خويش مىرسيدى و در صلات و مرسومات و تسويغات تقصير و تأخير نيفتادى و هميشه خزانه آبادان بودى .
حكايت
2 - شنيدم كه امير آلتونتاش را كه امير حاجب سلطان محمود بود بخوارزمشاهى نامزد كردند و بخوارزم فرستادند و عبرهء خوارزم شصت هزار دينار بود و جامگى لشكر « 1 » آلتونتاش اضعاف اين عبره بود . آلتونتاش
هامش
( 1 ) - لشكرNK - : PC